1 POTTENBAKKEN, scheppen met je handen en focussen op jezelf

Pottenbakken definiëren als een eenvoudig artistiek tijdverdrijf is te kort door de bocht. "Wat mensen vooral bevalt aan pottenbakken, is het meditatieve kantje", weet Rita Hendrickx, keramiste bij een vzw die workshops organiseert. "Pottenbakken vergt niet alleen veel concentratie, je moet ook kunnen loslaten en focussen op jezelf. En het is een creatieve uitlaatklep: je kan met zoveel verschillende technieken de meest diverse dingen maken." Pottenbakken vraagt meer van je dan je denkt. "Het draaien is niet makkelijk. Ben je eerder angstig, zit je vol vooroordelen, dan krijg je de techniek moeilijk onder de knie. Sta je ervoor open, dan kan het snel gaan. Voor je het vereiste materiaal koopt, doe je er daarom goed aan eerst workshops te volgen bij een pottenbakker of bij iemand die al materiaal heeft. Zo kan je ontdekken of je het leuk vindt." Want het is geen goedkope hobby. "Een oven kost 2.000 euro, klein materiaal 200 euro en een pottenbakkersschijf 1.000 euro." Het is ook een vuile hobby - je hebt een aparte ruimte nodig - en je moet aan de slag met gevaarlijke producten, vooral als je gaat glazuren. Maar dat alles verdwijnt in het niets bij de onuitputtelijke creatieve mogelijkheden en bij "het feit dat je loskomt van de dagelijkse sleur".
...

Pottenbakken definiëren als een eenvoudig artistiek tijdverdrijf is te kort door de bocht. "Wat mensen vooral bevalt aan pottenbakken, is het meditatieve kantje", weet Rita Hendrickx, keramiste bij een vzw die workshops organiseert. "Pottenbakken vergt niet alleen veel concentratie, je moet ook kunnen loslaten en focussen op jezelf. En het is een creatieve uitlaatklep: je kan met zoveel verschillende technieken de meest diverse dingen maken." Pottenbakken vraagt meer van je dan je denkt. "Het draaien is niet makkelijk. Ben je eerder angstig, zit je vol vooroordelen, dan krijg je de techniek moeilijk onder de knie. Sta je ervoor open, dan kan het snel gaan. Voor je het vereiste materiaal koopt, doe je er daarom goed aan eerst workshops te volgen bij een pottenbakker of bij iemand die al materiaal heeft. Zo kan je ontdekken of je het leuk vindt." Want het is geen goedkope hobby. "Een oven kost 2.000 euro, klein materiaal 200 euro en een pottenbakkersschijf 1.000 euro." Het is ook een vuile hobby - je hebt een aparte ruimte nodig - en je moet aan de slag met gevaarlijke producten, vooral als je gaat glazuren. Maar dat alles verdwijnt in het niets bij de onuitputtelijke creatieve mogelijkheden en bij "het feit dat je loskomt van de dagelijkse sleur".Dansen is een populaire hobby en niet alleen bij jongeren. Uit eerder Vlaams onderzoek bleek dat 25% van de 50-plussers danst in zijn vrije tijd. En hun aantal blijkt nog toegenomen. "Wie op latere leeftijd aansluit, heeft vaak vroeger al gedanst, maar er zijn ook mensen die nu pas de stap zetten", zegt Lene Van Langenhove van Danspunt. Dansen is goed voor je lichaam en je geheugen. "Maar je mag het sociale aspect niet onderschatten", alus nog Lene Van Langenhove. "Je hebt de groepslessen, maar bij koppeldans komen er vaak nog oefenavonden bij. Of mensen gaan naar een workshop om met anderen te dansen. Het is ook een internationaal circuit. Er gaat een hele nieuwe wereld open." Koppeldans is veruit de populairste discipline bij 50-plussers, maar steeds meer dansgroepen gaan aan de slag met moderne dans. Zo bereidt choreografe Solange Theys, zelf 58, een dansvoorstelling voor met Compagnie 50/fifty in Oostende. "Het wordt een mix van hedendaagse dans, contactimprovisatie en Japanse Butoh, een niet-belastende dansdiscipline die je tot je 80ste kan beoefenen. In onze groep is de oudste danser 72. Daar hou ik bij mijn choreografie rekening mee. Uiteraard haal ik hen uit hun comfortzone, laat hen grenzen verleggen. Vijftigplussers zijn mondig, ze zeggen hun gedacht. Hun karakter sluipt mee in het dansstuk. Ze doen niet zomaar wat danspasjes na, het komt echt uit henzelf."Kook je graag, maar stoot je wat op je limieten? Zijn familie en vrienden het beu om als proefkonijn te dienen? Dan kan een kookcursus of workshop helpen. Vandaag bieden koksscholen korte modules aan die focussen op één aspect van koken. En verschillende organisaties bieden eenmalige workshops aan die je leren vegetarische burgers maken, zoete broodjes bakken, inspirerende zomerslaatjes bereiden,...Word je graag geïnspireerd door andere hobbykoks, dan is er de kookclub. "Onze club telt 20 leden. We komen negen keer per jaar samen en leggen onszelf een bepaald thema op, zoals mosselen of budgetkoken", zegt Willy Lauwereys van kookclub Al Dente. "We verdelen ons in vier groepen voor het aperitief en de hapjes, het voor-, het hoofd- en het nagerecht. Sommigen hebben kookles gevolgd, maar de meeste niet. We halen inspiratie uit bestaande recepten of nemen een basisreceptuur en doen er ons ding mee. Hier is ruimte om te experimenteren. Tijdens de voorbereiding kiezen we met ons groepje wat we gaan klaarmaken en gaan we op zoek naar speciale ingrediënten. Het fijne aan een kookclub is dat je veel leert van elkaar. Kook je solo, dan vis je vaak in dezelfde vijver, kies je technieken of ingrediënten omdat je die goed kent of lekker vindt. Door de kookclub ontdek je dingen waar je zelf nooit op zou komen."Fietsen is meer en meer een sociaal gebeuren. Je hebt uiteraard de wielerclubs. Maar voor wie zo'n vereniging niets vindt en toch graag in groep fietst, zijn er tegenwoordig social rides, ladies rides, after work rides, early bird rides. Voortrekkers van dit soort fietstours zijn de wielercafés, die een trekpleister willen zijn voor fietsliefhebbers van allerlei pluimage."Wielertoeristen worden almaar fanatieker. Onder impuls van de sociale media zijn amateurwedstrijden van 150 of 200 km geen uitzonderingen meer", zegt Bram Dewinde van het Gentse wielercafé Pedaleur de Flandres. "Wij organiseren zelf ook een rit van 300 km, maar de meeste ritten zijn eerder laagdrempelig. Het is niet de bedoeling om snel te fietsen, maar mensen die er de tijd niet voor vinden te stimuleren voor een fietstochtje. Soms komt het erop aan je dag anders in te delen. Onze early bird rides vertrekken om zes uur 's ochtends. In je eentje kom je er misschien niet voor uit je bed, in groep wil je wel die extra inspanning doen. En na zo'n tochtje bij zonsopgang begin je fris aan je werkdag. Tijdens onze social rides houden we bewust een rustig tempo aan. Ze zijn bedoeld om met elkaar te praten, om elkaar te leren kennen. We bereiken alle lagen van de bevolking met onze ritjes, zowel twintigers als zestigers."Albert Einstein zei het al: "Verbeeldingskracht is belangrijker dan kennis". En wat prikkelt meer de fantasie dan zelf in de huid te kruipen van een fictief personage. Volgens de wetenschap is toneel spelen goed voor de cognitieve, emotionele en fysieke ontwikkeling. Het zou je empathie en je zelfvertrouwen vergroten. Niet voor niets wordt acteren ook ingezet als therapie. Open Doek, het platform voor amateurtheater in Vlaanderen, is gestart met een ouderenwerking. "Een jongerenwerking hadden we al. Maar hoewel de meeste van onze leden 50-plussers zijn, deden we nog niets op hun maat", zegt Dominic Depreeuw. "Jongeren en 50-plussers zitten een beetje in dezelfde curve. Beide geven aan zich goed te voelen in hun vel. Een belangrijke voorwaarde om nieuwe dingen te ontdekken." Wie bang is om zijn tekst te vergeten, moet zich geen zorgen maken. Theater is vandaag veel meer dan teksttheater. Heel wat workshops vertrekken vanuit de persoonlijke verhalen van de deelnemers en verwerken die tot een soms woordloze voorstelling. Bovendien is toneel spelen meer dan enkel op een podium staan. Er is ook creativiteit nodig achter de schermen om het decor te bouwen, de acteurs te kleden en te schminken, rekwisieten te zoeken,...Zingen kan je altijd en overal doen, maar zingen in een koor, dat is nog een andere ervaring. "Verschillende stemmen horen samenklinken, samen de emotie van een muziekstuk beleven, samen naar een voorstelling toeleven, dat doet iets met een mens. Ik zie vaak mensen na een zware dag op het werk oververmoeid op een koorrepetitie aankomen en na twee uur zingen weer opgewekt en vol energie vertrekken", zegt Erik Demarbaix, koordirigent in twee koren en consulent bij Koor & Stem, een vereniging die zo'n 1.000 koren in Vlaanderen ondersteunt. Stel je bij een koor vooral geen klassiek kerkkoor voor. Het landschap is heel divers, van kinderkoren die eenvoudige liedjes zingen tot koren met een klassiek repertoire, a-capellakoren, musical- en popkoren,... Een koor telt zo'n 25 tot 30 stemmen. "Ik vergelijk het graag met een voetbalteam. Je hebt alle spelers nodig om een match te winnen. In een koor heb je alle zangers nodig om tot een mooi resultaat te komen, om je publiek te ontroeren", zegt Erik Demarbaix. Bij wie de stap zet om in een koor te zingen, is de schroom snel over, verzekert de koorconsulent. En je kan er op elke leeftijd mee beginnen. Misschien zijn je stembanden op 50 niet meer zo soepel als vroeger, maar een stem met levenservaring is ook wat waard. "Het mooie aan een koor is dat leeftijd, opleiding,... er niet toe doen. Je vormt één koor dat werkt met één partituur en dat muziekstuk zo goed mogelijk wil overbrengen."Nordic walking, bosbaden (shinrin-yoku), Grote Routepaden, themawandelingen: er zijn eindeloos veel manieren om te wandelen. Ook in groep, en dat heeft voordelen. "Toen ik nog werkte, was wandelen een uitlaatklep om de dagelijkse sleur te doorbreken, een zuurstofkuur", zegt Guy Dieudonné, lid van een wandelclub, maar die ook zelf wandeltochten organiseert. "Inmiddels ben ik met pensioen. Wandelen in clubverband houdt me monter, ik kom buiten, maak nieuwe vrienden, geniet van het prachtige landschap. En, niet onbelangrijk: na het wandelen gaan we samen een glas drinken." Wandel je in clubverband of doe je mee aan een georganiseerde wandeltocht, dan ben je verzekerd. En je spijkert je techniek bij. "In je eentje wijst niemand je erop dat je verkeerd beweegt en blessures kan oplopen. Wandelen in groep, samen met anderen die hetzelfde tempo aanhouden, is echt een sport zonder risico's!" En toegankelijk. "Je hebt geen voorkennis nodig, je kan de afstand kiezen die je ligt, met de trein, bus of carpoolend naar het vertrekpunt komen, het kost zo goed als niets. Voor een wandeltocht betaal je zelden meer dan een euro. En als beginnend wandelaar ben je ook weinig geld kwijt aan materiaal. Zelfs voor een fanatiek stapper als ik blijft het betaalbaar: ik wandel het hele jaar, leg soms etappes af van 125 km en heb dus een goeie uitrusting nodig. Maar met 100 euro per maand kom ik er wel!"Zelf bier brouwen wint aan populariteit. Bierbrouwpakketten voor beginners vind je overal. Het werk is dan wel voorgekauwd en de kwaliteit van het bier niet echt top, toch is het een prima opstapje voor wie later bier willen maken van A tot Z, van mout malen tot het bottelen. "Bier brouwen is eenvoudig", zegt Philippe Godefroid, die sinds zijn pensioen zijn eigen gerstenat maakt. "Ben je een handige harry, dan kan je aan de slag voor weinig geld. Maar lekker bier brouwen is een ander paar mouwen! Dat lukt pas na veel proberen en oefenen. Ik volg lessen, want zonder was ik al gestopt. Met anderen je passie delen stimuleert je om beter te doen. Je krijgt ideeën aangereikt, wisselt tips uit. Laatst nog hadden we het over bier met citroen en basilicum. Dat wil ik nu ook proberen!" Philippe: "Ik trek me terug in mijn tuinhuis, met muziek. Een brouwsel maken vergt zes tot acht uur, maar je moet niet de hele tijd gefocust blijven, je kan ook nog andere dingen doen. En ik heb gelukkig een slaafje: mijn kleinzoon. Die doet niets liever dan mout malen (lacht). Als mijn bier klaar is, deel ik de flessen links en rechts uit. Iets cadeau doen dat je zelf hebt gemaakt, daar word je blij van!"Toeristische diensten en kleine musea doen vaak een beroep op 50-plussers om te gidsen. Een activiteit waar je veel voldoening uit haalt, maar die voorbereiding en studie vereist. Je moet de materie goed onder de knie hebben, voor je ze kan overbrengen. Zie je dat studeerwerk niet zitten, maar voel je wel iets voor het gidsen, dan kan je greeter worden, een concept dat 10 jaar terug is overgewaaid uit de VS. "Greeters zijn mensen zoals jij en ik, die een kleine groep meenemen op ontdekkingstocht door hun eigen stad", verduidelijkt Cosimo Pontillo, greeter in Charleroi. "Niet naar de toeristische bezienswaardigheden, wel naar plekjes die je als greeter na aan het hart liggen. Ik ben dol op de art-decogevels in Charleroi en op weinig bekende, maar erg mooie straatjes. Ik heb ook mijn lievelingscafé, waar ik bezoekers graag mee naartoe neem. Anders gezegd: een greeter biedt een authentieke, minder conventionele rondleiding.""Ik ben greeter geworden omdat ik mensen wil tonen dat Charleroi niet die ellendige stad is waar iedereen het altijd over heeft", geeft Cosimo Pontillo nog mee. "Maar ik doe het toch vooral voor het menselijk contact: een paar uur op stap met mensen van allerlei pluimage en eindigen met een drankje of een maaltijd. En ik vind het echt fijn om hen iets te leren over de stad waar ik zo van hou!"Het succes van winkels die brei-, borduur- of naaispullen verkopen is de voorbije jaren geboomd. Almaar meer mensen gaan aan de slag met naald en draad. En niet enkel om zelf kleren te maken: het is de activiteit op zich, waar ze het voor doen. "Breien is een vorm van yoga, een therapie", bevestigt Emilie César, die in haar winkel in Namen workshops organiseert voor beginners en gevorderden. "Met deze hobby maak je opnieuw tijd voor jezelf. Als je breit, kom je even los van de wereld. Je denkt alleen nog aan je werkstuk, je bent geconcentreerd bezig met steken tellen. Nogal wat deelnemers aan mijn workshops zijn gestrest wanneer ze hier aankomen, maar gaan vaak ontspannen terug naar huis."Deze hobby heeft het voordeel dat je hem overal kan beoefenen en dat hij erg betaalbaar is. "Je hebt weinig en niet zo duur materiaal nodig, en je kan het makkelijk meenemen. Je kan evengoed breien op de trein als thuis in je zetel. Bovendien heb je de basis snel onder de knie en wemelt het op het internet van de tutorials die je verder kunnen helpen." Natuurlijk is het prettig als je hobby ergens toe leidt, je iets weet te creëren of, in het geval van borduren, iets een persoonlijke toets kan geven. "Enige minpuntje is dat het tamelijk traag gaat: om iets moois te maken, ben je gauw 10 tot 15 uur bezig. Maar ik merk vaak dat 50-plussers met plezier tijd vrij maken om een eerste truitje of rompertje voor hun kleinkind te maken."