Inhoud:

Het Generatiepact wil werknemers en zelfstandigen via allerlei stimulerende maatregelen langer aan het werk houden, dat weten we onderhand. Recente studies tonen immers aan dat het aantal 65-plussers in ons land sterk is toegenomen en dat er voor elke gepensioneerde niet eens vier werkenden zijn. In 2050 zullen er maar 2 werkenden meer zijn per gepensioneerde. Vandaar dat u met allerlei (fiscale) stimuli wordt aangespoord om toch maar wat langer te werken en zo voor een stuk het probleem van de vergrijzing op te vangen.

Een belangrijke verandering sinds 2006 - zowel voor werknemers als voor zelfstandigen - is dat uw groepsverzekering of individuele pensioentoezegging (IPT) een stuk lager belast wordt als u blijft werken tot aan uw pensioenleeftijd. Voor alle duidelijkheid: het gaat hier om het aanvullend pensioen dat u verwerft via uw werkgever (de zogenaamde tweede pensioenpijler) en niet om de vormen van individueel pensioensparen via de bank of verzekeringsmaatschappij (de derde pijler).

WEETJE In deze tekst spreken we over de groepsverzekering maar alles wat u leest, is ook van toepassing op de individuele pensioentoezegging (de moderne versie van de groepsverzekering).

Normaal belastingstarief: 16,5%

Op het moment dat u met pensioen gaat is de volledige uitkering van uw groepsverzekering onderworpen aan de solidariteitsbijdrage van maximaal 2% (afhankelijk van de uitkering) en aan de RIZIV-bijdrage van 3,55%. In totaal moet u dus rekenen op een maximale bijdrage van 5,55%.

De wettelijke pensioenleeftijd is in ons land 65 jaar voor mannen en momenteel nog 64 jaar voor vrouwen. Vanaf 2009 zal de wettelijke pensioenleeftijd voor vrouwen ook 65 jaar bedragen. Vanaf 60 jaar kunt u echter (als u voldoende loopbaanjaren telt) met vervroegd pensioen. Dit is wel degelijk een echt pensioen - geen brugpensioen - maar uiteraard ligt het bedrag meestal wat lager omdat u minder loopbaanjaren telt. Gaat u met vervroegd pensioen tussen uw 60ste en uw 65ste (of 64ste als vrouw), dan wordt het bedrag van uw groepsverzekering op dat moment belast tegen 16,5%, te verhogen met gemeentebelastingen. Tenminste als uw werkgever alle bijdragen betaalt. Betaalt u zelf een deel van de bijdragen (vaak is de verhouding 1/3de voor de werknemer, 2/3de voor de werkgever) dan betaalt u op uw deel 10%. Als algemene vuistregel mag u stellen dat u dus met moeite 80% overhoudt van uw pensioenkapitaal. Voor de volledigheid voegen we hier nog aan toe dat dit tarief enkel betrekking heeft op het gespaarde kapitaal, plus de interesten. De winstdeelnames zijn vrijgesteld.

Terug naar begin

Verlaagd belastingstarief: 10%

Het tarief wordt verlaagd tot 10% op voorwaarde dat het kapitaal van de groepsverzekering pas uitgekeerd wordt op de wettelijke pensioenleeftijd en dat de belastingplichtige effectief actief blijft tot die leeftijd. Tot voor kort was echter niet zo duidelijk wat bedoeld werd met actief blijven. Betekent dit dat de werknemer nog voltijds moet werken of is deeltijds werken voldoende? Binnen welke periode geldt het?

Terug naar begin

De fiscus bepaalt wat werken is

Via een bericht aan de werkgevers (met betrekking tot de fiches 281.11) heeft de fiscus een antwoord aangereikt op de voorgaande vragen.

De referentieperiode om te oordelen of iemand effectief actief gebleven is, heeft betrekking op de laatste drie jaar die onmiddellijk voorafgaan aan zijn wettelijke pensioenleeftijd (dus van 62 tot 65 voor mannen, van 61 tot 64 voor vrouwen). Het volstaat dat u gedurende die periode ononderbroken beroepsactief gebleven bent.

VOORBEELD Stel dat u met pensioen gaat op uw 62ste maar dat u het kapitaal van uw groepsverzekering nog laat staan tot uw 65ste. U zult toch 16,5% betalen omdat u de laatste 3 jaar voor uw 65ste niet meer beroepsactief bent geweest.

Niet alleen voltijds, maar ook deeltijds werk wordt aanvaard en er zijn nog andere periodes die gelijkgesteld worden met werken. De fiscus maakt daarbij een onderscheid tussen enerzijds werknemers (zie kader hiernaast) of bedrijfsleiders (zaakvoerder of bestuurder) enerzijds, en zelfstandigen anderzijds.

Terug naar begin

Ook voor zelfstandigen

Wie als zelfstandige zijn Vrij Aanvullend Pensioen Zelfstandigen (VAPZ - vergelijkbaar met de groepsverzekering van de werknemers) opvraagt, geniet ook van een gunstig tarief als hij tot 65 jaar effectief werkt. Normaal gezien wordt de uitkering van uw VAPZ slechts voor een deel belast (tegen de gewone tarieven) en dit gespreid over een aantal jaren. U wordt immers belast volgens een zogenaamde omzettingsrente die afhangt van uw leeftijd.

Sinds de groepsverzekering wordt belast tegen 10%, kan het belastbare bedrag van de uitkering van een VAPZ beperkt worden tot 80%. Ook hier is de voorwaarde dat de uitkering pas gebeurt op de pensioenleeftijd én indien u tot dan effectief actief gebleven bent.

Wat is effectief actief blijven? Een zelfstandige wordt geacht effectief actief gebleven te zijn als hij tijdens de periode van drie jaar zonder onderbreking aangesloten was bij een sociaal verzekeringsfonds én sociale bijdragen in hoofdberoep betaalde. Niet onbelangrijk is bovendien dat het geen enkele rol speelt hoeveel u precies in de laatste jaren van uw loopbaan verdiend hebt. Concreet betekent dit dat als u uw activiteiten afbouwde en bijvoorbeeld nog slechts de minimumbijdragen betaalde, u toch effectief actief gebleven bent.

Terug naar begin

Gelijkgesteld met werken, of niet...

De fiscus kijkt naar de laatste 3 jaar voor de wettelijke pensioenleeftijd. In deze periode moet u als werknemer gewerkt hebben om te kunnen genieten van het verlaagde belastingtarief op uw groepsverzekering. Sommige activiteiten worden gelijkgesteld met werken, andere niet.

Wordt gelijkgesteld met werken

  • deeltijds werk, zelfs als u dat combineert met halftijds brugpensioen of halftijds tijdskrediet
  • onvrijwillige werkloosheid, maar u mag geen aangeboden betrekking of passende opleiding weigeren en u moet actief naar werk blijven zoeken.

Wordt niet gelijkgesteld met werken:

  • de periode waarin u vervroegd met pensioen bent gegaan. Let op: eenmaal met vervroegd pensioen gegaan, kunt u dit niet meer ongedaan maken. Zelfs al herneemt u nadien het werk tussen uw 62ste en uw 65ste, dan nog zult u het verlaagde tarief niet meer kunnen genieten!
  • de periode waarin u na uw 62ste een voltijds tijdskrediet neemt
  • voltijds brugpensioen.

Bovendien is het zo dat als u in de drie jaar vóór de wettelijke pensioenleeftijd uw activiteit stopzet wegens arbeidsongeschiktheid, dit toch beschouwd wordt als actief blijven. Dit moet uiteraard wel erkend worden door de adviserende geneesheer van uw ziekenfonds.

Terug naar begin

Kort en bondig

De pensioenkapitalen van uw groepsverzekering (of individuele pensioentoezegging) worden belast tegen het voordelige tarief van 10% als u gedurende drie jaar voorafgaand aan de wettelijke pensioenleeftijd een activiteit als (voltijds of deeltijds) werknemer of als zelfstandige in hoofdberoep uitoefende.

Dit is belangrijk bij de keuze hoe u uw loopbaan zou willen beëindigen. Denkt u eraan de laatste jaren voor de pensioenleeftijd uw loopbaan op een lager pitje te zetten, dan is dit fiscale voordeel misschien een argument om bijvoorbeeld halftijds tijdskrediet te nemen, in plaats van volledig met (vervroegd) pensioen te gaan op uw 62ste. Vergeet ook niet dat u vanaf 62 jaar een pensioenbonus krijgt van 2 euro per gewerkte dag.

Terug naar begin