Er bestaat geen wet die werkgevers verplicht om een eindejaarspremie te betalen, ook geen nationale collectieve arbeidsovereenkomst (CAO). Werknemers hebben er recht op als de betaling van de premie geregeld is in een sectorale of ondernemings-CAO, in het arbeidsreglement, de individuele arbeidsovereenkomst of als het een gebruik is in het bedrijf.

Stel dat de premie geregeld is in een sectorale CAO, dan mag de werkgever daar van afwijken in een ondernemings-CAO. Maar dan enkel in het voordeel van de werknemer. Krijgt die bijvoorbeeld 70% van het normale brutoloon als eindejaarspremie op basis van de sectorale overeenkomst, dan mag de werkgever gerust 80% betalen, maar geen 60%.

Wanneer kan je spreken van een gebruik?

Wanneer kan je van een gebruik of gewoonte spreken? Als alle werknemers van de onderneming of een bepaalde categorie (bijvoorbeeld alle technische bedienden) voldoende lang (dus zeker meer dan één keer) een premie kregen. Dit is een feitenkwestie en het is aan de werknemer om aan te tonen dat er wel degelijk een 'gebruik' is om een eindejaarspremie uit te keren. De premie moet ook altijd op dezelfde manier berekend zijn. Het is ook mogelijk dat de werkgever zijn 'voorzorgen' genomen heeft om te vermijden dat de betaling van de premie als gebruik kan worden aanzien. Dat kan hij doen door op papier te zetten dat de betaling van het bedrag een 'vrijwillig extraatje' is dat wordt betaald buiten elke sectorale verplichting, herroepbaar is en niet verworven is voor de toekomst. In dat geval kan je als werknemer niet argumenteren dat de betaling van de premie een gewoonte is, ook al heb je ze al verschillende keren gekregen.

Fiscaal

Gelukkig zijn er wel heel veel sectoren die een eindejaarspremie toekennen in een CAO. Maar het bedrag kan wel verschillen. Veel bedrijven betalen een 'dertiende maand'. Al valt dat netto wel tegen, want op de eindejaarspremie wordt een hogere bedrijfsvoorheffing ingehouden omdat de fiscus ze als een 'uitzonderlijke premie' beschouwt. Het tarief van de inhouding hangt af van het jaarbedrag van het normale brutoloon en bedraagt maximaal 53,50%.

Is het een jaarlijkse premie?

Neen! De eindejaarspremie wordt wel elk jaar betaald, maar is geen jaarlijkse premie. Bepaalde paritaire comités hebben bijvoorbeeld in de periode 2015-2016 de beschikbare loonmarge gebruikt om premies te betalen. PC 200 bijvoorbeeld kent sinds 2016 in juni, voor onbepaalde tijd, een jaarlijkse premie van 250 euro toe (die op hetzelfde ogenblik als het loon wordt geïndexeerd). Deze premies vervangen de eindejaarspremie niet. De systemen bestaan naast elkaar. (Bron: Partena Professional). Werknemers krijgen deze premies ook niet altijd in klinkende munt. Ze worden soms omgezet in een surplus voor het aanvullend pensioen of de hospitalisatieverzekering.