Vergeet draconische diëten en magische vermageringspillen, u kunt uw gewicht beter onder controle houden door te slapen! Dat zeggen zeer ernstige studies die diverse onderzoeksteams de voorbije jaren verrichten! Dat wij 's nachts aanzienlijk minder lang slapen dan de vorige generaties, staat buiten twijfel. Tegelijkertijd is onze gemiddelde body mass index (BMI) toegenomen en ook dat deze beide fenomenen iets met elkaar te maken hebben, staat vast. Maar dit betekent uiteraard niet dat het tekort aan slaap de enige verklaring zou zijn voor de ware epidemie van zwaarlijvigheid en overgewicht in de westerse wereld.
...

Vergeet draconische diëten en magische vermageringspillen, u kunt uw gewicht beter onder controle houden door te slapen! Dat zeggen zeer ernstige studies die diverse onderzoeksteams de voorbije jaren verrichten! Dat wij 's nachts aanzienlijk minder lang slapen dan de vorige generaties, staat buiten twijfel. Tegelijkertijd is onze gemiddelde body mass index (BMI) toegenomen en ook dat deze beide fenomenen iets met elkaar te maken hebben, staat vast. Maar dit betekent uiteraard niet dat het tekort aan slaap de enige verklaring zou zijn voor de ware epidemie van zwaarlijvigheid en overgewicht in de westerse wereld. Leptine en grheline zijn hormonen die ons eetgedrag regelen. Grheline stuurt een signaal naar onze hersenen wanneer we honger hebben. Leptine laat onze hersenen weten dat we voldaan zijn. Het verband met te weinig nachtrust? Dat is heel eenvoudig: een tekort aan slaap verstoort de aanmaak van deze hormonen. Als we te weinig hebben geslapen, daalt het leptinegehalte en stijgt het grhelinegehalte. We hebben dan niet alleen meer honger, we zijn ook minder snel voldaan! En dan staat de deur naar tussendoortjes en snacks wagenwijd open... Een ander gevolg van slaapgebrek is dat ons glucosemetabolisme verstoord raakt: ons lichaam kan dan niet goed meer om met de suiker die we uit onze voeding halen. Hoe dat komt? Diverse studies hebben aangetoond dat insuline minder goed werkt door te weinig slaap. Op termijn kan dit leiden tot glucose-intolerantie (het voorstadium van diabetes type 2) en tot een ernstige gewichtstoename. Deze vaststelling geldt niet enkel voor nachtraven maar ook voor mensen die op het eerste gezicht voldoende slapen maar die lijden aan het obstructief slaap apneu syndroom (OSAS): zij worden 's nachts dikwijls wakker (vaak heel kortstondig en zonder dat te beseffen) en zijn 's ochtends dus nooit uitgerust. Als u vermoedt dat dit bij u het geval is, kan een onderzoek in een slaapkliniek (adressen vindt u op p. 52) duidelijkheid brengen. Volgens de Internationale Diabetes Federatie lijden veel patiënten met glucose-intolerantie en diabetes type 2 aan slaapapneu. Het overgewicht dat gepaard gaat met hun aandoening werkt het fenomeen namelijk in de hand. Omgekeerd blijken mensen met slaapapneu vatbaarder te zijn voor diabetes type 2 en de daarmee gepaard gaande stofwisselingsstoornissen, precies omdat ze slecht slapen. Samengevat: overgewicht is nefast voor de kwaliteit van de slaap en anderzijds loopt wie slecht slaapt het gevaar kilo's bij te komen. Een vicieuze cirkel die we in de mate van het mogelijke moeten doorbreken door gezond te eten en voldoende te slapen. Met andere woorden: zorg dat u - indien nodig - een paar kilo's afvalt en tref alle mogelijke maatregelen met het oog op een serene en verkwikkende nachtrust. Het ligt voor de hand maar iemand moest het eens duidelijk stellen: hoe langer we wakker zijn, hoe meer tijd we hebben om te eten en te snoepen. Zondigen doen we vaak 's avonds laat, wanneer we voor de televisie of de computer hangen. Als we te laat naar bed gaan, zijn deze twee beeldschermen meestal de boosdoeners: vroeger gingen de mensen slapen wanneer de zon onderging. Vandaag kunnen we 's avonds eindeloos blijven zappen, dvd's bekijken of uren computeren. Dan vergeten we al te gauw dat ons lichaam voldoende rust nodig heeft... Precies in die omstandigheden grijpen we graag naar een snack, hetzij om de opkomende vermoeidheid te bestrijden, hetzij omdat we gewoon zin hebben in iets lekkers. Probleem is dat het vaker om koekjes of chips (met een biertje!) gaat dan om selderstengels met een glas water... Wie zich bewust wordt van dit gedrag, heeft al een stap in de goede richting gezet. De oplossing? Ofwel voldoende discipline aan de dag leggen en onder geen beding nog naar de keuken gaan na het avondeten, ofwel uzelf verplichten om op een redelijk uur onder de wol te kruipen. Moe aan een nieuwe dag beginnen is niet goed... voor de lijn! Uiteraard kan het geen kwaad als dat af en toe eens gebeurt. Maar wie korte nachten verheft tot een levensstijl, krijgt het gegarandeerd moeilijk om zijn gewicht stabiel te houden. Eerst en vooral omdat we ons niet fit voelen en dat gebrek aan energie proberen te compenseren door meer te eten. Om toch maar aan de gang te blijven, kiezen we dan vaak voor zoete en vette voeding met een hoog caloriegehalte. Chocolade, koekjes, chips... Op die manier krijgen we op een dag natuurlijk veel meer calorieën binnen dan nodig. Tegelijk zijn we zo moe dat we absoluut geen zin hebben in inspanningen. Zelfs een kort traject leggen we dan niet met de fiets of te voet af maar met de wagen. En ons halfuurtje joggen slaan we over omdat we echt de moed niet hebben om te staan... Kortom: we nemen niet alleen meer calorieën op, we bewegen ook minder. De conclusie? Slaap en gewicht zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het heeft bijvoorbeeld geen zin om enerzijds te diëten en anderzijds te weinig te slapen. Wellicht zal het tekort aan slaap uw dieetinspanningen volkomen tenietdoen. Het is veel verstandiger om de nacht te beschouwen als de bondgenoot van uw slanke lijn en zalig vroeg onder de wol te kruipen! Gwenaëlle Ansieau