(*) Het huis van An wil de leefwereld van kinderen en jongeren verbeteren en dit in de ruimste zin van het woord. Meer informatie vindt u op de website: www.huisvanan.org Of ter plaatse: Huis van An, Maastrichtersteenweg 196, 3500 Hasselt, tel. 011 23 55 33,
...

(*) Het huis van An wil de leefwereld van kinderen en jongeren verbeteren en dit in de ruimste zin van het woord. Meer informatie vindt u op de website: www.huisvanan.org Of ter plaatse: Huis van An, Maastrichtersteenweg 196, 3500 Hasselt, tel. 011 23 55 33, e-mail: HuisVanAn@HuisVanAn.orgPlus Magazine zocht Paul Marchal op in Het Huis van An (*) in Hasselt, waar hij zich nog altijd met veel enthousiasme inzet om de leefwereld van kinderen en jongeren te verbeteren. Sinds de dag in 1996 dat het lichaam van An in de tuin van Dutroux werd gevonden, is er al heel wat veranderd. Zo is de zogenaamde Wet Marchal van kracht, die burgerlijke partijen een gratis tolk toekent. Voor u en uw gezin hebben de voorbije zeven jaar in het teken gestaan van juridische moeilijkheden. Hoe is die lijdensweg begonnen? Kende u een advocaat?Paul Marchal: Heel in het begin kregen we een brief van een advocaat, een vroegere buur, die aanbood ons gratis hij te staan. Achteraf bleek dat iets minder gratis te zijn... Had u afspraken gemaakt over het honorarium en de kosten?Marchal: Neen, wij hadden een rechtsbijstandsverzekering, maar zoals u weet is de tussenkomst beperkt. En dat is maar goed ook. We mogen niet vergeten dat onze zaak heel uitzonderlijk is. Er moeten geen regels gemaakt worden voor een uitzondering. Er zouden wél uitzonderingen moeten gemaakt worden voor uitzonderlijke zaken. Ik moet hieraan toevoegen dat wij niet alles zelf hebben moeten bekostigen, we hebben altijd mogelijkheden gevonden om de advocaten te betalen. Maar nog eens 250.000 euro (10 miljoen oude Belgische frank) bij elkaar krijgen, dat lukt niet meer. Trouwens, daarna hoorde ik de advocaat in de pers zeggen dat het maar een schatting was. Het was misschien nog meer! Tot nu toe kostten de advocaten ons ongeveer 50.000 euro. Daar tel ik niet het dossier bij of de verplaatsingen. En ons dossier lag in Neufchâteau, 170 km van hier. Ik zou al onbetaald verlof moeten nemen om er naartoe te rijden. Want als ik vertrek wanneer de school uit is, is het daar al gesloten (Paul Marchal is leerkracht, nvdr). En mijn vakanties vallen samen met het gerechtelijk verlof, dus... 50.000 euro is een pak geld. Marchal: Ja, maar nogmaals, we hebben dat niet allemaal uit eigen zak moeten betalen, want dat kunnen we niet. Onze advocaat had ons wel voorgesteld om ons te laten helpen. Wij waren het daarmee eens op voorwaarde dat we wisten van wie het geld afkomstig was en hoeveel de gift bedroeg. Maar dat kon onze advocaat niet aanvaarden. Toen hebben we beslist geen beroep meer te doen op zijn diensten. Hebt u loopbaanonderbreking genomen?Marchal: In tegenstelling tot wat iedereen schijnt te denken, heb ik geen loopbaanonderbreking genomen. Toen An verdwenen was heb ik enkele maanden ziekteverlof genomen. In het onderwijs kan dat ook om familiale redenen, als de geneesheer bepaalt dat je aanwezigheid thuis vereist is. Hetzelfde heb ik gedaan toen An gevonden werd. Maar daar tussenin ben ik altijd blijven werken. Trouwens, dat ziekteverlof is ook niet onuitputtelijk. Ik heb er geen recht meer op, ook niet om het proces bij te wonen. Dus zou u onbetaald verlof moeten nemen om het proces te kunnen volgen. Dat is toch schrijnend?Marchal: Ja, dat is het inderdaad. Ik vraag de minister van Justitie al van in 2001 om een regeling. Ik zie het zo: de Belgische staat heeft Dutroux vervroegd vrijgelaten, tegen het advies in. Eigenlijk zou de staat nu iets goed kunnen maken. Maar als er niets komt, ga ik gewoon lesgeven. Als ik onbetaald verlof zou vragen (en krijgen), verlies ik trouwens niet alleen mijn inkomen. Het zou ook gevolgen hebben voor mijn later pensioen omdat ik moet inboeten aan anciënniteit. Niet alleen loopt de anciënniteit niet verder, je moet ook nog eens een stuk opnieuw afstaan omdat je onbetaald verlof neemt. Ik vind dat in dit uitzonderlijke geval de ouders de kans zouden moeten krijgen om aanwezig te zijn op het proces. Ook hier moet er een regeling komen voor de slachtoffers. U hebt zich burgerlijke partij gesteld voor de strafrechter. Veroorzaakt dat extra-kosten?Marchal: De burgerlijke partijstelling op zichzelf niet. Maar als een burgerlijke partij zich laat bijstaan door een advocaat moet zij die natuurlijk betalen. Zou u overwegen om zelf uw zaak te pleiten?Marchal: Dat heb ik overwogen. Het probleem is dat ik dat in het Frans zou moeten doen. En bovendien ben ik geen advocaat. Hoe zou ik in godsnaam weten hoe een assisenproces in elkaar steekt? Daarom denk ik aan een tussenoplossing. Ik wil mij laten bijstaan door één of meerdere advocaten voor bepaalde delen van het proces. Intussen is er ook een solidariteitsactie op gang gekomen. Op de website van Het huis van An (*) geven we de 'stand' van de rekening. Op dit ogenblik is er ruim 36.000 euro gestort. Hebben slachtoffers dan geen recht op een pro-Deoadvocaat?Marchal: Een slachtoffer dat nog leeft, heeft recht op een pro-Deoadvocaat in een assisenzaak. Dat betekent dat Sabine Dardenne en Laetitia Delhez (de slachtoffers van Dutroux die nog leven, nvdr) pro Deo bijgestaan worden. De nabestaanden van een slachtoffer dat overleden is, hebben er echter geen recht op. Dat vind ik niet correct. Ik wil hier duidelijk maken dat er iets scheelt en dat er iets moet gebeuren. Dat hebt u ook gedaan voor de tolk bij de kamer van inbeschuldigingstelling. Intussen is de wet van kracht die burgerlijke partijen een gratis tolk toekent. De wet draagt uw naam. Trots en tevreden?Marchal: Ik vind het prachtig en uiteraard ben ik er trots op. De betichte had recht op een gratis tolk bij de raadkamer, bij de kamer van inbeschuldigingstelling, enz., maar de slachtoffers niet. Dat is dankzij de nieuwe wet wél het geval. Maar het gaat enkel om een tolk voor de mondelinge procedures. Dit betekent niet dat het dossier vertaald wordt. Marchal: Neen, dat zou in een dossier als het onze vrijwel onmogelijk zijn. Het bevat tussen de 400 000 en 500 000 bladzijden. Wie zou dat betalen? Ik vraag me trouwens af wie het volledig gelezen heeft. Ikzelf in ieder geval niet. Zo'n omvangrijk dossier is natuurlijk een uitzondering, maar ik vind inderdaad dat slachtoffers recht zouden moeten hebben op de ver-taling van hun dossier. In die zin kun je zeggen dat de Wet Marchal niet ver genoeg gaat. Maar dankzij deze wet kunnen andere slachtoffers ten minste reageren. En er is van de gelegenheid gebruik gemaakt om doven en gehoorgestoorden ook te laten bijstaan door een tolk, wat ik een heel goede zaak vind. Laat ons maar liever stap voor stap werken. Alles ineens bereiken, is niet mogelijk. Ik was ook aangenaam verrast dat de politici niet te koop hebben gelopen met de snelle totstandkoming van deze wet. Het is allemaal sereen verlopen. En ze mogen de pluim op hun hoed steken. Er zijn er heel wat voor hen geweest die iets aan de situatie hadden kunnen veranderen en die dat niet gedaan hebben. De Wet Franchimont, die slachtoffers inzage geeft in het dossier, was ook al een belangrijke verwezenlijking.Marchal: De Wet Franchimont is toch ook deels aan ons, ouders, te danken. Slachtoffers hadden geen inzagerecht in hun dossier. De betichte wel. De wet laat slachtoffers nu toe om inzage te vragen. Het is nog geen recht, de onderzoeksrechter beslist of het toegestaan wordt of niet. En hij moet een weigering niet motiveren. Ik ijver nu voor een tussenoplossing. Het moet misschien geen echt inzagerecht worden, maar er zou op zijn minst een motivatieplicht moeten zijn als de inzage geweigerd wordt. Ik blijf deze wet een heel belangrijke vooruitgang vinden, maar er mankeert nog iets. Op welk punt zou u de wetgeving nog graag zien veranderen?Marchal: Ik vind dat er ook gesleuteld moet worden aan de Wet Lejeune. Men kan niet in alle gevallen iemand na 1/3 van de straf vrijlaten op basis van zogenaamd goed gedrag. Het omgekeerde zou waar moeten zijn: iedereen zit zijn straf uit en wie zich slecht gedraagt moet langer blijven. Zo gaat dat op school ook. Intussen hebben we een nieuwe regering en een nieuwe minister van Justitie, Laurette Onkelinx. Zij heeft een aantal ideeën om de toegang tot het gerecht te vergemakkelijken en betaalbaar te maken: barema's voor de honoraria van advocaten, de rechtsbijstandsverzekering verder uitbouwen, een deel van de kosten van de advocaat (of advocaten) laten dragen door de verliezende partij,...Marchal: Ik moet niet oordelen wat er moet gebeuren. Als dat wel zo was, dan was ik minister en kon ik allicht mijn advocaat wél betalen... Het is mijn rol als burger om een signaal te geven van wat er fout zit. In deze zaak hebben de burgers al veel gereageerd en de politici veel te weinig. Nog eens: het proces Dutroux is een uitzonderlijk geval. De rechtsbijstandsverzekering voorziet 12.500 euro per dossier, wie komt daar boven? We moeten eerst kijken of het nodig is dat deze grens opgetrokken wordt. De kosten bij de verliezende partij leggen? Dat zou wel eens tot gevolg kunnen hebben dat slachtoffers zich niet meer durven burgerlijke partij te stellen. Want als zij hun gelijk dan niet kunnen bewijzen, zouden ze de kosten moeten dragen. Ik blijf erbij dat de minister deze zaak als een uitzondering zou moeten beschouwen en dan ook een uitzonderlijke tussenkomst zou moeten mogelijk maken. Ik ben er zeker van dat de bevolking dat zou begrijpen. Vaak vragen mensen mij wat het allemaal al heeft gekost en ze hebben er echt wel begrip voor dat slachtoffers willen weten wat er gebeurd is. Kijk maar naar de solidariteitsactie. En naar alle initiatieven om ons de ritten van en naar Aarlen te besparen (we hebben zelfs een gratis kamer in een hotel in Aarlen aangeboden gekregen). Ik zeg dan ook aan de politici: leer daar wat uit, doe er iets mee. Goed wat Laurette Onkelinx doet, maar ze zou ook naar de mensen zelf moeten luisteren. Ik heb trouwens een gesprek met haar aangevraagd nog voor het officieel was dat ze minister van Justitie zou worden. Ik hoop dat ze daar oor naar heeft. De koning heeft ons op een bepaald moment uitgenodigd, waarom zou zij dat dan niet doen? Tot slot, op 1 maart 2004 gaat het proces Dutroux van start. Wat betekent dat proces voor u?Marchal: Laat ons eerlijk zijn, wat heb ik nog te winnen of te verliezen? Het proces brengt An niet terug. Voor mijzelf is de grote 'baat' dat de dood van An en van de andere kinderen toch nog een beetje zin krijgt. En dat zoveel mogelijk waarheid aan het licht zal komen. Hoe meer de ouders doorzetten, hoe meer kans dat de waarheid bovenkomt. Als we niet hadden doorgezet had Nihoul niet naar assisen gemoeten. Nu hebben we ten minste de kans om vragen te stellen. En dat zal ik blijven doen, ook na het proces, dat beloof ik. Ze moeten niet denken dat ze van me af zijn... n Lees verder p. 71Vervolg van p. 68Lees verder p. 72Vervolg van p. 69Vervolg van p. 70A Elfri De Neve, advocaat, en Annemie Goddefroy (interview)De mogelijkheid om afspraken te maken over de betaling van onkosten en erelonen, kan de keuze van een advocaat bepalen "Natuurlijk ben ik trots op de 'Wet Marchal'. De betichte had recht op een gratis tolk maar de slachtoffers niet. Dat is dankzij de nieuwe wet wél het geval."