Fytotherapeutische producten die we in de handel kunnen verkrijgen, lijken onschuldig en toch tonen sommige schandalen aan dat planten wel schadelijk kunnen zijn. Hoe zit dat nu precies?

Zoals alle medicatie, hebben ook planten indicaties en contra-indicaties, zoals er ook interferentie met andere geneesmiddelen kan voorkomen. Essentiële oliën in een verstuiver zijn bijvoorbeeld niet gevaarlijk, maar een soeplepel essentiële olie van salie kan wel de dood veroorzaken, zelfs bij een grote, volwassen man. De veelbesproken affaire van de Chinese planten (die vrouwen innamen om te vermageren en die soms nierinsuffi- ciëntie en kanker veroorzaakten) heeft bewezen dat competentie nodig is bij het voorschrijven ervan. Niettemin mag het foutieve gebruik van sommige van deze planten de fytotherapie in zijn geheel niet in diskrediet brengen. In hetzelfde jaar dat het probleem met de Chinese planten opdook, stierven 200 Schotten aan de neveneffecten van paracetamol, wat - zeker in associatie met alcohol- schadelijk is voor de lever wanneer meer dan zes tabletten per dag worden...

Zoals alle medicatie, hebben ook planten indicaties en contra-indicaties, zoals er ook interferentie met andere geneesmiddelen kan voorkomen. Essentiële oliën in een verstuiver zijn bijvoorbeeld niet gevaarlijk, maar een soeplepel essentiële olie van salie kan wel de dood veroorzaken, zelfs bij een grote, volwassen man. De veelbesproken affaire van de Chinese planten (die vrouwen innamen om te vermageren en die soms nierinsuffi- ciëntie en kanker veroorzaakten) heeft bewezen dat competentie nodig is bij het voorschrijven ervan. Niettemin mag het foutieve gebruik van sommige van deze planten de fytotherapie in zijn geheel niet in diskrediet brengen. In hetzelfde jaar dat het probleem met de Chinese planten opdook, stierven 200 Schotten aan de neveneffecten van paracetamol, wat - zeker in associatie met alcohol- schadelijk is voor de lever wanneer meer dan zes tabletten per dag worden ingenomen. Niemand heeft dit geneesmiddel toen in vraag gesteld. Zeker! Want de medische diagnose blijft van essentieel belang. Zo kan een vermoeidheid bijvoorbeeld veroorzaakt worden door een depressie, diabetes, schildklierfalen, kanker, slaapproblemen... Bovendien riskeer je, wanneer je zomaar een plantenmiddeltje neemt, de symptomen te maskeren en dus de diagnose en de behandeling te vertragen. De fytotherapie is een vorm van geneeskunde die geïndividualiseerd moet worden, anders krijg je resultaten die nauwelijks beter zijn dan het placebo-effect. Om goede resultaten te bekomen, moeten de planten van een onberispelijke kwaliteit zijn, niet vervuild door zware metalen of radioactiviteit. Ze moeten ook voldoende werkzame bestanddelen bevatten. Kies dus altijd voor een verpakking waarop klaar en duidelijk de hoeveelheden van de werkzame bestanddelen zijn aanduid (naam én percentage), al is de firma niet verplicht dit te doen. Niet speciaal. Ik schrijf veeleer gedroogde planten voor - maar die zijn in verschillende vormen verkrijgbaar. Het is mijn ervaring dat gedroogd extract dat dient om te verstuiven veel werkzame bestanddelen bevat. Het is vaak van een superieure kwaliteit. Ze situeren zich op de grens tussen de homeopathie en de fytotherapie en zouden heel wat actieve bestanddelen bevatten die werken op het zenuwstelsel. Het verschil is dat we de werkzame principe van de fytotherapie kennen, maar het principe van de Bachbloesems blijft eerder obscuur. Toch raad ik ze wel eens aan om sommige emotionele stoornissen te verhelpen, want daarvoor hebben ze hun efficiëntie zeker bewezen. De isoflavonen van soja zijn fyto-oestrogenen (planten die molecules bevatten die een gelijkaardige structuur vertonen als oestrogeen). Deze isoflavonen hebben een ambivalente werking: oestrogenetisch wanneer er geen oestrogenen zijn en anti-oestrogenetisch wanneer er wel zijn. Wat betekent dit dan concreet voor de vrouw? Dat ze de effecten van hyperoestrogenie tijdens de premenopauze verzachten. Maar tijdens de menopauze zelf compenseren ze de seksuele hormonen, ze verminderen warmte-opwellingen en geven ze bescherming tegen osteoporose en een teveel aan cholesterol. Pas echter op! De soja in medicamenteuze vorm wordt niet aanbevolen bij een menopauzale vrouw met borstkanker die een antihormoonkuur volgt om hervallen te voorkomen. Anderzijds hebben verschillende studies vastgesteld dat een dagelijkse inname van soja (melk, desserts, tofu,...) een preventieve rol schijnt te spelen tegen borstkanker, zeker wanneer de soja wordt ingenomen voor de puberteit. Voor ernstige ziekten moet je bij de traditionele geneeskunde zijn, dat kan niet voldoende worden herhaald! Nochtans kan de fytotherapie sommige neveneffecten van de chemo- en radiotherapie verlichten net zoals sommige symptomen van de ziekte zelf. Helemaal niet. Apothekers krijgen wel een zeer beperkte opleiding. Daarom dat de Belgische Vereniging voor fytotherapie en nutritherapie postuniversitaire cursussen organiseert. Tegenwoordig blijft de fytotherapie een geneeskunde van de tweede orde want de posologie die op de verpakking wordt aangeraden, is meestal te laag om een duidelijke verbetering van de kwalen te verkrijgen. Op deze manier dekken de firma's zich in tegen eventele problemen! Let wel op: enkel een geneesheer mag een hogere dosis voorschrijven dan deze die vermeld is op de doos! Wat de toekomst betreft, zijn vrouwen meer bezig met hun gezondheid dan mannen en het is een feit dat ze meer en meer geïnteresseerd zijn in deze zachte manier van genezen. Dus is er hoop...