Dit zegt de wet

De wet. Er staat geen specifieke regeling in de wet over het lot van huisdieren bij een echtscheiding of als samenwonende baasjes uiteengaan. Voor dieren bestaat er geen omgangsrecht, hoederecht of alimentatieplicht. Sterker nog: de wetgever beschouwt hen als een lichamelijk roerend goed.
...

De wet. Er staat geen specifieke regeling in de wet over het lot van huisdieren bij een echtscheiding of als samenwonende baasjes uiteengaan. Voor dieren bestaat er geen omgangsrecht, hoederecht of alimentatieplicht. Sterker nog: de wetgever beschouwt hen als een lichamelijk roerend goed.Bij een echtscheiding door onderlinge toestemming beslissen de (ex-)echtgenoten, in onderling akkoord, wat er met de huisdieren gebeurt: ze blijven bij één van beiden, er wordt een gedeeld verblijf geregeld, of elk neemt één of meerdere dieren mee. Een andere mogelijke oplossing is de huisdieren mee te laten wisselen met de kinderen, zodat die altijd hun favoriete viervoeter bij zich hebben.Bij een scheiding voor de rechtbank zal de rechter voorlopige maatregelen bevelen. Je kan hem vragen het dier aan één van beiden (niet noodzakelijk de eigenaar) toe te vertrouwen of een verblijfsregeling laten opleggen. Al is hiervoor geen wettelijke basis. Veel hangt dus af van de goodwill van de rechter. Een verblijfsregeling voor een dier is ook niet hetzelfde als een omgangsregeling voor een kind. Wordt de huisdierregeling niet nageleefd, dan kan de verongelijkte echtgenoot geen strafklacht neerleggen. Hij kan het recht wel afdwingen via een gerechtsdeurwaarder. Vrees je dat je partner de verblijfsregeling voor je dier niet zal naleven, vraag de rechter er een dwangsom aan te koppelen.De voorlopige maatregelen voor je dier vervallen wanneer de echtscheiding wordt uitgesproken. De regeling is dus tijdelijk!Wie is eigenaar? Kom je er onderling niet uit, dan is het belangrijk te weten wie de eigenaar is van het dier. Bij een stelsel van scheiding van goederen is dat degene die het dier kocht en op wiens naam het geregistreerd is. Wie het dier betaalde, is niet van belang.Bij een stelsel van gemeenschap van aanwinsten is het dier gemeenschappelijke eigendom, tenzij één van de echtgenoten kan aantonen dat hij het huisdier met eigen geld heeft gekocht.De kosten. Voor de kosten van de dierenarts, inentingen,... kan je een regeling afspreken, bijvoorbeeld dat elk de helft betaalt. Of je kan overeenkomen dat één van beiden een 'alimentatie' betaalt (niet fiscaal aftrekbaar). Laat de afspraken op papier zetten door de notaris, bemiddelaar of advocaat die de akte opstelt. Wie het dier bijhoudt (ook tijdelijk), is aansprakelijk voor de schade die het berokkent aan derden. Zorg daarom allebei voor een familiale verzekering die dit risico dekt.Na het echtscheidingsvonnis. Nadat de rechtbank de echtscheiding heeft uitgesproken, moet het huwelijksvermogen worden vereffend en verdeeld. Hiervoor stelt de rechtbank een notaris aan. Die zal zich, tenzij onderling overeengekomen, niet inlaten met een verblijfsregeling voor je huisdieren. Hij zal nakijken wie eigenaar is van het dier en het aan deze partner toevertrouwen. Zijn jullie beiden eigenaar (door huwgemeenschap of onverdeeldheid) dan moet de notaris het dier 'verdelen'. Kom je niet tot een akkoord, dan werkt de notaris een verdeling in natura uit. Hij zal twee kavels maken met zowel het huisdier als de andere roerende goederen (bv. meubels). Zijn er verschillende huisdieren, dan verdeelt hij ze wellicht over de kavels. Raak je het onderling niet eens wie welke kavel krijgt, dan bedeelt de notaris ze toe via lottrekking.Bij samenwoners. Bij wettelijke samenwoners gelden in belangrijke mate dezelfde principes als voor echtgenoten gehuwd onder het stelsel van scheiding van goederen. Ook zij kunnen een akkoord sluiten over hun huisdieren. Komen ze er onderling niet uit, dan komt het huisdier toe aan de partner die de eigenaar is. Is het huisdier in onverdeeldheid, dan zal de notaris uiteindelijk ook hier veelal overgaan tot het vormen van kavels.Voor feitelijke samenwoners bestaat de mogelijkheid om voorlopige maatregelen te vragen niet. Zij kunnen wel proberen via een kortgeding een regeling voor het huisdier te krijgen.In de rechtspraak over voorlopige maatregelen vind je twee soorten uitspraken terug, vooral over honden.Vooreerst zijn er rechters die het huisdier aan één van de echtgenoten toevertrouwen en aan de andere echtgenoot geen rechten geven om het dier te zien of bij zich te hebben. Zij vinden dit een verkapt bezoekrecht, wat voor huisdieren niet in de wet voorzien is.Andere rechters menen dat er wel een regeling kan worden uitgewerkt waarbij het dier bv. vooral bij één baasje verblijft en het andere baasje een recht op contact krijgt (een weekend of zondag per maand, bepaalde vakantieperiodes enz. De rechtbank kan ook een wandelrecht geven aan het andere baasje of een week-weekregeling opleggen. Bij de beoordeling wordt dan o.a. rekening gehouden met welk baasje de hechtste band heeft met het dier en wie er na de scheiding het best voor kan zorgen.Eerder al oordeelde het hof van beroep van Brussel in een zaak dat een week-weekregeling niet wenselijk is omdat het dier dan om de haverklap uit zijn vertrouwde milieu wordt gehaald."Bij een bemiddeling moeten beide partners er samen uit geraken", weet familiaal bemiddelaar Hilde De Ridder uit Mechelen. "Het is belangrijk dat ze hun eigen standpunt en belangen even aan de kant zetten voor het welzijn van het dier. Zoals dat zou moeten bij beslissingen over de kinderen. Al gaat de vergelijking niet op, want na de scheiding blijf je allebei ouder van je kind, wat maakt dat je in de toekomst best nog samen door één deur kan. Bij een dier kan het perfect dat na de scheiding één van beiden het huisdier nooit meer ziet.""Een ander belangrijk punt bij huisdieren, is dat zij een grote troost kunnen zijn voor een kind. Een echt houvast in de moeilijke periode dat ouders uit elkaar gaan. Ik heb ooit met ouders proberen uit te zoeken waarom hun zoontjes niet meer naar hun vader wilden. Uiteindelijk bleek dat dit niets met de papa zelf te maken had, maar alles met het feit dat ze dan hun poes moesten missen. Gelukkig was het een indoorkat die gemakkelijk van de ene woonst naar de andere kon worden meegenomen. Dus ja, de rol van het huisdier binnen het gezin mag misschien niet overschat, maar zeker ook niet onderschat worden."De Belgische Landelijke Inspectiedienst voor Dierenwelzijn (BLID vzw) pleit voor een wettelijke omgangsregeling - zeg maar bezoekrecht - voor huisdieren wanneer een koppel uit elkaar gaat. Voorzitter Dirk Blanchart: "Volgens de wet is een huisdier een voorwerp, terwijl het veel meer is dan dat. Dat zie je aan de manier waarop dieren wel eens worden 'ingezet' in een vechtscheiding. 'Wil je de hond zien? Dan moet je terug naar huis komen', krijgt de partner die vertrok dan te horen. Onze organisatie heeft ook weet van partners die het huisdier stiekem bij elkaar weghalen. Omdat de partner bij wie het verblijft er niet naar omkijkt. Zolang er geen echtscheidingsvonnis is, is dit niet eens diefstal, omdat diefstal tussen echtgenoten niet bestaat en beide partners, zolang er geen vonnis is of een juridische beslissing over aparte verblijven, nog altijd het echtelijke huis mogen betreden.""We merken al jaren een grote onverschilligheid voor deze problematiek. Voor de politiek is het geen prioriteit, rechters trekken er zich evenmin iets van aan en bij de politie krijg je geen gehoor.""Het zou helpen mocht de echtscheidingswet bepalen dat er rekening moet worden gehouden met alle levende wezens die deel uitmaken van het gezin. Verder pleiten we voor het toekennen van een alimentatie aan degene die het dier bij zich houdt en vinden we dat beide partners het recht moeten hebben om hun dier te blijven zien.""Een hond is een sociaal dier dat in de natuur in een roedel leeft, waar hij sterke banden heeft met zijn soortgenoten, omdat zijn voedsel en zijn voortbestaan ervan afhangen", verduidelijkt dierenarts Sébastien Delgoffe. "De familie waar de hond verblijft, is zijn roedel, de baasjes zijn meesters. De kinderen beschouwt hij meer als speelkameraden. Een hond houdt erg van routine. Als de familie uit elkaar valt, is hij zijn roedel kwijt en heeft hij maar één baasje meer. Dat baasje kan bovendien erg veranderd zijn (agressiever, triest) en veel minder aandacht voor hem hebben dan vroeger. Een scheiding brengt best wel wat teweeg bij een hond.""Het gebrek aan affectie en vaak ook aan fysieke activiteit (omdat de partner die vroeger vaak thuis was bij de hond, nu gaat werken) kan leiden tot stereotiep gedrag. De hond wordt apathisch, rukt zich de haren uit, krabt en bijt letterlijk aan zijn poten (zoals een mens nagels bijt), is niet langer zindelijk,... We zien soms ook destructief gedrag: meubels en deuren moeten eraan geloven. Of het dier heeft geen trek meer en laat zijn eten staan. Net zoals mensen, reageert elk dier op zijn manier.""De partner bij wie de hond verblijft, zal tijd aan hem moeten besteden, met hem moeten spelen als hij thuiskomt van het werk. Zo voelt de hond dat hij nog altijd een plaatsje in de (nieuwe) roedel heeft. Belangrijk is dat de partner duidelijk maakt waar de nieuwe grenzen liggen en dat hij/zij voortaan de baas is: dat zal het dier geruststellen en alles zal terug in de plooi vallen. Is dat niet het geval, dan kan het baasje de hulp inroepen van een gedragstherapeut voor honden of van een dierenarts, die soms angstremmers zal voorschrijven.""Een kat is meer gehecht aan een bepaalde plek. Als ze zich aangevallen voelt, haar territorium verstoord is, zich niet meer thuis voelt, zal ze her en der - en vooral op ongewenste plaatsen - plasjes achterlaten om haar ontevredenheid te uiten. Maar ook al heeft de kat een speciale band met één van de huisgenoten, toch is ze meer aan een plaats gebonden dan een hond. Kan ze na de scheiding op diezelfde plaats blijven, dan zal ze minder vaak gedragsafwijkingen vertonen."JAN ROODHOOFT, ADVOCAAT, ANNEMIE GODDEFROY EN JOCELYNE MINET