Eenzaamheid, rouwklachten, milde depressie, omgaan met een chronische ziekte, of overmatig gebruik van drank of medicatie. Met deze en andere problemen krijgen ook 65-plussers af te rekenen. Snelle toegang tot een eerstelijnspsycholoog kan daarbij helpen maar die terugbetaling blijft tot nu toe uit. Heel wat wetenschappelijke studies onderlijnen nochtans het belang van eerstelijnszorgverleners zoals de huisarts bij het herkennen en aanpakken van geestelijke gezondheidsklachten.

Vertrouwde hulpverlener

De meeste 65-plussers hebben regelmatig contact met hun huisarts en krijgen hun zorg aanvankelijk liever van een vertrouwde hulpverlener dan van een ongekende gespecialiseerde voorziening. Daarom verspreidde het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid eind 2018 een oproep naar de Vlaamse eerstelijnszones. Zo'n 33 eerstelijnszones dienden in februari een projectaanvraag in en zullen experimenten opzetten om na te gaan op welke locatie, met welke methoden en vanuit welke samenwerkingsverbanden ouderen met matige psychische klachten (best) bereikt worden. Zes projecten verspreid over de provincies, werden geselecteerd door een jury en kunnen rekenen op extra financiering.

'Door de focus op ouderen te leggen, bereiken we een doelgroep die niet kan profiteren van de federale terugbetaling van de eerstelijnspsycholoog. Door deze projecten nauw op te volgen en wetenschappelijk te evalueren, willen we al inspelen op een mogelijke uitbreiding van het federale terugbetalingssysteem naar 65-plussers', aldus Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin:

Wat doet een eerstelijnspsycholoog

De eerstelijnspsycholoog heeft drie grote opdrachten: het verstrekken van laagdrempelige, vlot toegankelijke zorg, een nauwe samenwerking met andere zorgverleners verzekeren, het uitbouwen van een lokaal netwerk, en tenslotte het ondersteunen van de partners binnen en buiten zorgsector om psychologische problemen te leren herkennen.

Vijftal sessies

Zij richten zich specifiek tot ouderen met milde tot matige psychische klachten die op korte termijn hulp nodig hebben en die na enkele contacten al verder geholpen kunnen worden. Dat start met een inschatting van de problematiek, gevolg door kortdurende zorg gedurende een vijftal sessies. De huisarts is de belangrijkste verwijzer naar de eerstelijnspsycholoog maar 65 -plussers kunnen ook via andere kanalen, zoals het woonzorgcentrum of het CAW, tot bij de eerstelijnspsycholoog komen. Binnen deze proefprojecten wordt aan de cliënten een tarief aangerekend van 11 euro per consultatie of 4 euro voor personen met een verhoogde tegemoetkoming binnen de ziekte- en invaliditeitsregelgeving en voor cliënten in budgetbegeleiding, budgetbeheer of schuldbemiddeling. Zeer kwetsbare ouderen bv. zonder wettig verblijf of waarvan de maximumfactuur voor de uitgaven van geneeskundige verzorging bereikt is, betalen geen vergoeding. De projecten zullen elk zo'n 200 65-plussers per jaar kunnen begeleiden. In de toekomst zou ook een laagdrempelig groepsaanbod mogelijk kunnen worden.

In deze eerstelijnszones start op korte termijn psychologisch aanbod voor 65-plus:

1. Eerstelijnszone Leuven, Vlaams-Brabant

2. Eerstelijnszone Scheldekracht, Oost-Vlaanderen

3. Eerstelijnszone Tienen-Landen, Vlaams-Brabant

4. Eerstelijnszone Baldemore, Antwerpen

5. Eerstelijnszone Zuid-Oost-Limburg, Limburg

6. Eerstelijnszone Oostende-Bredene, West-Vlaanderen