Inhoud:

Weerslag op de levenskwaliteit
Niet 'vies en vuil'
Verschillende vormen
Praat erover
Angst om te lachen, te niezen, te hoesten,...
Bekkenbodem versterken
Ik moét dringend!

Problemen voorkomen
Meer info

Professor Jean-Jacques Wyndaele, uroloog in het Universitair Ziekenhuis van Antwerpen, stond mee aan de wieg van U-control, een overkoepelende organisatie die de belangen verdedigt van mensen met incontinentie. "Onvrijwillig urineverlies is een wijd verbreid probleem, dat helaas nog steeds niet op de juiste manier wordt benaderd.

Eén op de zes vrouwen boven de 30 jaar heeft ermee te maken. Na de menopauze stijgt dit zelfs tot één op de vijf. Bij de mannen is dat één op de twintig en na de vijftigste verjaardag neemt dit probleem toe. Helaas schaamt het gros van deze mensen zich om hierover te praten. Omdat je er niet aan doodgaat wordt het probleem minder belangrijk geacht. Toch is incontinentie nooit normaal, op geen enkele leeftijd.

Weerslag op de levenskwaliteit

Ronny Pieters, hoofdverpleegkundige op de dienst urologie in het Gentse Universitaire Ziekenhuis, is het daar volmondig mee eens. "Ongewild urineverlies heeft een zeer grote impact op de levenskwaliteit. Uit angst gaan sommige mensen nog nauwelijks de deur uit. Maar zelfs vanuit de zorgverlening is er te weinig aandacht voor dit probleem.

Myriam Rigole, hoofdverpleegkundige bij het Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen: "Als thuisverpleegkundigen denk ik dat wij ideaal geplaatst zijn om het taboe te helpen doorbreken. Het is soms schrijnend om te zien hoe mensen verstoken blijven van de nodige zorg: door schaamte, maar ook door een gebrek aan informatie. Ze ondergaan geen enkele behandeling en behelpen zich met totaal onaangepast materiaal zoals in stukken gesneden dweilen."

Terug naar begin

Niet 'vies en vuil'

Conny en Jan lijden allebei aan een ernstige vorm van incontinentie. Jan: "Alles wat te maken heeft met naar het toilet gaan, is in onze maatschappij in een sfeer van vies en vuil gedrongen. Dat maakt het zeker niet gemakkelijker om je schaamte over een probleem als incontinentie te laten varen. Maar het is ook absoluut niet eenvoudig om juiste en volledige informatie te vinden."

Conny sluit zich hierbij aan. "Daarom heb ik Pirus opgericht, een patiëntenvereniging voor mensen met urine- en stoelgangincontinentie. Naast informatiever-strekking over het probleem en de mogelijke behandelingen trachten wij de mensen ook wegwijs te maken in wat er bestaat aan financiële tegemoetkomingen. Want ernstige incontinentie heeft ook een zware financiële impact."

Terug naar begin

Verschillende vormen

Er bestaan verschillende vormen van incontinentie, elk met hun specifieke oorzaken en een verschillende aanpak.

of stressincontinentie (53 %): de weerstand in de urinebuis is te beperkt om de toenemende druk in de blaas op te vangen waardoor urineverlies optreedt bij inspanning (hoesten, lachen, niezen, rennen, iets optillen,...). De voornaamste oorzaak is een verzwakking van de bekkenbodemspieren.

Drangincontinentie of urge incontinentie (10 tot 20 %): ongewilde samentrekkingen van de blaas leiden tot een plotse, niet te onderdrukken plasdrang. De reden is vaak niet gekend.

Mengvormen van de twee voorgaande duiken minder frequent op (in 10 % van de gevallen om precies te zijn) maar zijn evenmin te verwaarlozen:

  • overloopincontinentie wanneer de blaas niet goed kan geledigd worden (bijv. bij obstructie of vergroting van de prostaat).
  • totale incontinentie door het ontbreken van enige weerstand in de blaashals en de uretra
  • incontinentie ingevolge een neurologische afwijking (zoals bij verlammingen)
  • psychiatrische incontinentie
  • bedwateren.

Terug naar begin

Praat erover

Maar er is altijd iets aan te doen. "Daarom is de allerbelangrijkste boodschap: blijf er niet mee lopen", zegt huisarts Jos Desmedt. "Praat erover met uw arts. Het is fout om incontinentie af te doen als een normaal verouderingsverschijnsel.

Mensen komen zelden of nooit op raadpleging voor ongewild urineverlies. Ze zoeken een andere reden en in het beste geval vermelden ze de incontinentie terloops, als een fait divers. Een arts moet daar voldoende aandacht aan schenken. Anders zal de patiënt nog meer gesterkt worden in zijn foutieve overtuiging dat het om iets onbelangrijks gaat."

Terug naar begin

Angst om te lachen, te niezen, te hoesten,...

"Bij vrouwen gaat het in ongeveer vier op de vijf gevallen om inspanningsincontinentie", stelt professor Wyndaele. "De bekkenbodem ondersteunt de buikinhoud. Normaal zorgt een stevige bekkenbodem ervoor dat de urinebuis wordt dichtgedrukt. Wanneer de bekkenbodem verzwakt, veert deze mee en bij plotse drukverhogingen in de buik zoals bij het tillen, lachen, hoesten, niezen,... slagen de bekkenbodemspieren er niet meer in de urinebuis dicht te drukken. Dan kan er wat urine ontsnappen.

De oorzaken moeten gezocht worden bij zwangerschappen en bevallingen waarna onvoldoende oefeningen werden gedaan om de stevigheid van de bekkenbodem te herstellen of waarbij zenuwen naar de bekkenbodem beschadigd werden. Of nog: heelkundige ingrepen, moeilijke stoelgang waarbij veel druk wordt uitgeoefend op de bekkenbodem, overgewicht, verkeerd plasgedrag en verzakkingen van blaas, baarmoeder, vagina of darm.

Terug naar begin

Bekkenbodem versterken

Bij deze vorm van incontinentie is het belangrijk zo snel mogelijk in te grijpen. De behandeling bestaat in de eerste plaats uit kinesitherapie ter versterking van de bekkenbodem. Deze zal in zeker 25 % van de gevallen genezing geven en in nog eens 50 % een aanzienlijke verbetering. Motivatie en inzet van de patiënt hebben een belangrijke invloed op het resultaat.

Wanneer kinesitherapie niet volstaat, kan een heelkundige ingreep overwogen

Uit angst voor urineverlies
durft oma haar kleinkind
soms niet meer optillen.

worden. Indien een goede selectie gemaakt wordt van de gevallen die hiervoor in aanmerking komen, kunnen met vrij eenvoudige methodes zoals het aanbrengen van een bandje onder de urinebuis zeer opmerkelijke resultaten bekomen worden. En sedert vorig jaar is er ook een nieuw geneesmiddel beschikbaar voor de behandeling van inspanningsincontinentie bij vrouwen"

Terug naar begin

Ik moét dringend!

Drangincontinentie komt zowel bij mannen als bij vrouwen voor en neemt toe met de leeftijd. Mensen die ermee te kampen krijgen durven nauwelijks de deur uit en als ze dat toch doen, gebeurt dat perfect georganiseerd. Zij weten altijd precies waar ze een toilet kunnen vinden.

"De oorzaak van drangincontinentie is vaak niet gekend", zegt professor Wyn- daele. "Drangincontinentie reageert vaak goed op medicatie die de overactieve blaasspier ontspant. Als ondersteuning hierbij wordt soms fysio- en gedragstherapie voorgeschreven.

"En voor de beperkte groep mensen die niet volledig kan geholpen worden, bestaat er een uitgebreid gamma incontinentiemateriaal, aangepast aan de behoefte van de gebruiker", voegt Myriam Rigole hier nog aan toe.

Terug naar begin

Problemen voorkomen

  • De preventie van ongewild urineverlies start reeds in de jeugd. Op school moet voldoende en aangepast sanitair beschikbaar zijn dat door de kinderen mag gebruikt worden wanneer nodig. Kinderen moeten op een correcte manier naar het toilet leren gaan en niet ergens zwevend boven de bril omdat ze hem te vies vinden om erop te gaan zitten. Ze moeten ook voldoende kunnen drinken om hun blaas voldoende te kunnen trainen.
  • In het kader van zwangerschappen moet voor de bevalling een juiste perstechniek aangeleerd worden. Na de bevalling is het belangrijk door aangepaste oefeningen de bekkenbodemspieren terug in conditie te brengen. Hetzelfde kan belangrijk zijn na bepaalde gynaecologische ingrepen.
  • Voorkom overgewicht want dat bevordert urineverlies bij inspanning.
  • Drink voldoende (1,5 tot 2,5 liter per dag) en verdeel dit goed over de dag.
  • Plas regelmatig over de dag (vier- tot zesmaal).
  • Behandel constipatie. Pers niet.
  • Corrigeer verkeerde plasgewoonten. Correct plassen betekent: niet persen, de bekkenbodem ontspannen en het plassen niet onderbreken vooraleer de blaas leeg is.

Terug naar begin

Meer info

  • Informatie over incontinentie en de bestaande oplossingen kunt u vinden op het internet: www.tena.be, www.incontinentie.net, www.urine-incontinentie.be
  • U-control vzw, Leopoldstraat 22, 3000 Leuven. Hulplijn 070 34 41 29 (interzonaal tarief).
  • De patiëntenvereniging Pirus,Postbus 20, 9930 Zomergem, 0477 67 24 77, www.pirus.be, e-mail: mail@pirus.be
  • Vraag ook inlichtingen bij uw ziekenfonds. Daar kan men u zeker ook op weg helpen wat de bestaande financiële tussenkomsten betreft.

Terug naar begin

Inhoud:Weerslag op de levenskwaliteitNiet 'vies en vuil'Verschillende vormenPraat eroverAngst om te lachen, te niezen, te hoesten,...Bekkenbodem versterkenIk moét dringend!Problemen voorkomenMeer infoProfessor Jean-Jacques Wyndaele, uroloog in het Universitair Ziekenhuis van Antwerpen, stond mee aan de wieg van U-control, een overkoepelende organisatie die de belangen verdedigt van mensen met incontinentie. "Onvrijwillig urineverlies is een wijd verbreid probleem, dat helaas nog steeds niet op de juiste manier wordt benaderd. Eén op de zes vrouwen boven de 30 jaar heeft ermee te maken. Na de menopauze stijgt dit zelfs tot één op de vijf. Bij de mannen is dat één op de twintig en na de vijftigste verjaardag neemt dit probleem toe. Helaas schaamt het gros van deze mensen zich om hierover te praten. Omdat je er niet aan doodgaat wordt het probleem minder belangrijk geacht. Toch is incontinentie nooit normaal, op geen enkele leeftijd. Ronny Pieters, hoofdverpleegkundige op de dienst urologie in het Gentse Universitaire Ziekenhuis, is het daar volmondig mee eens. "Ongewild urineverlies heeft een zeer grote impact op de levenskwaliteit. Uit angst gaan sommige mensen nog nauwelijks de deur uit. Maar zelfs vanuit de zorgverlening is er te weinig aandacht voor dit probleem. Myriam Rigole, hoofdverpleegkundige bij het Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen: "Als thuisverpleegkundigen denk ik dat wij ideaal geplaatst zijn om het taboe te helpen doorbreken. Het is soms schrijnend om te zien hoe mensen verstoken blijven van de nodige zorg: door schaamte, maar ook door een gebrek aan informatie. Ze ondergaan geen enkele behandeling en behelpen zich met totaal onaangepast materiaal zoals in stukken gesneden dweilen."Terug naar beginConny en Jan lijden allebei aan een ernstige vorm van incontinentie. Jan: "Alles wat te maken heeft met naar het toilet gaan, is in onze maatschappij in een sfeer van vies en vuil gedrongen. Dat maakt het zeker niet gemakkelijker om je schaamte over een probleem als incontinentie te laten varen. Maar het is ook absoluut niet eenvoudig om juiste en volledige informatie te vinden." Conny sluit zich hierbij aan. "Daarom heb ik Pirus opgericht, een patiëntenvereniging voor mensen met urine- en stoelgangincontinentie. Naast informatiever-strekking over het probleem en de mogelijke behandelingen trachten wij de mensen ook wegwijs te maken in wat er bestaat aan financiële tegemoetkomingen. Want ernstige incontinentie heeft ook een zware financiële impact."Terug naar beginEr bestaan verschillende vormen van incontinentie, elk met hun specifieke oorzaken en een verschillende aanpak. of stressincontinentie (53 %): de weerstand in de urinebuis is te beperkt om de toenemende druk in de blaas op te vangen waardoor urineverlies optreedt bij inspanning (hoesten, lachen, niezen, rennen, iets optillen,...). De voornaamste oorzaak is een verzwakking van de bekkenbodemspieren. Drangincontinentie of urge incontinentie (10 tot 20 %): ongewilde samentrekkingen van de blaas leiden tot een plotse, niet te onderdrukken plasdrang. De reden is vaak niet gekend. Mengvormen van de twee voorgaande duiken minder frequent op (in 10 % van de gevallen om precies te zijn) maar zijn evenmin te verwaarlozen: Terug naar beginMaar er is altijd iets aan te doen. "Daarom is de allerbelangrijkste boodschap: blijf er niet mee lopen", zegt huisarts Jos Desmedt. "Praat erover met uw arts. Het is fout om incontinentie af te doen als een normaal verouderingsverschijnsel. Mensen komen zelden of nooit op raadpleging voor ongewild urineverlies. Ze zoeken een andere reden en in het beste geval vermelden ze de incontinentie terloops, als een fait divers. Een arts moet daar voldoende aandacht aan schenken. Anders zal de patiënt nog meer gesterkt worden in zijn foutieve overtuiging dat het om iets onbelangrijks gaat."Terug naar begin"Bij vrouwen gaat het in ongeveer vier op de vijf gevallen om inspanningsincontinentie", stelt professor Wyndaele. "De bekkenbodem ondersteunt de buikinhoud. Normaal zorgt een stevige bekkenbodem ervoor dat de urinebuis wordt dichtgedrukt. Wanneer de bekkenbodem verzwakt, veert deze mee en bij plotse drukverhogingen in de buik zoals bij het tillen, lachen, hoesten, niezen,... slagen de bekkenbodemspieren er niet meer in de urinebuis dicht te drukken. Dan kan er wat urine ontsnappen. De oorzaken moeten gezocht worden bij zwangerschappen en bevallingen waarna onvoldoende oefeningen werden gedaan om de stevigheid van de bekkenbodem te herstellen of waarbij zenuwen naar de bekkenbodem beschadigd werden. Of nog: heelkundige ingrepen, moeilijke stoelgang waarbij veel druk wordt uitgeoefend op de bekkenbodem, overgewicht, verkeerd plasgedrag en verzakkingen van blaas, baarmoeder, vagina of darm.Terug naar beginBij deze vorm van incontinentie is het belangrijk zo snel mogelijk in te grijpen. De behandeling bestaat in de eerste plaats uit kinesitherapie ter versterking van de bekkenbodem. Deze zal in zeker 25 % van de gevallen genezing geven en in nog eens 50 % een aanzienlijke verbetering. Motivatie en inzet van de patiënt hebben een belangrijke invloed op het resultaat. Wanneer kinesitherapie niet volstaat, kan een heelkundige ingreep overwogen worden. Indien een goede selectie gemaakt wordt van de gevallen die hiervoor in aanmerking komen, kunnen met vrij eenvoudige methodes zoals het aanbrengen van een bandje onder de urinebuis zeer opmerkelijke resultaten bekomen worden. En sedert vorig jaar is er ook een nieuw geneesmiddel beschikbaar voor de behandeling van inspanningsincontinentie bij vrouwen"Terug naar beginDrangincontinentie komt zowel bij mannen als bij vrouwen voor en neemt toe met de leeftijd. Mensen die ermee te kampen krijgen durven nauwelijks de deur uit en als ze dat toch doen, gebeurt dat perfect georganiseerd. Zij weten altijd precies waar ze een toilet kunnen vinden. "De oorzaak van drangincontinentie is vaak niet gekend", zegt professor Wyn- daele. "Drangincontinentie reageert vaak goed op medicatie die de overactieve blaasspier ontspant. Als ondersteuning hierbij wordt soms fysio- en gedragstherapie voorgeschreven. "En voor de beperkte groep mensen die niet volledig kan geholpen worden, bestaat er een uitgebreid gamma incontinentiemateriaal, aangepast aan de behoefte van de gebruiker", voegt Myriam Rigole hier nog aan toe. Terug naar beginTerug naar beginTerug naar begin