Inhoud:

Pijn stillen
Koorts doen dalen
Ontstekingen remmen
Beschermen tegen beroerte en infarct
Het risico op maagklachten
Een kwestie van dosis

Hippocrates had het in de Griekse oudheid al over een bitter poeder, gewonnen uit de wilgenbast, dat pijn en koorts kon verlichten. Toch duurde het tot 1 februari 1899 vooraleer het werkzame bestanddeel acetylsalicylzuur onder de merknaam Aspirine geregistreerd werd. Intussen is het onder meerdere merknamen en in diverse vormen beschikbaar.

Pijn stillen

Pijn is een waarschuwingssignaal van het lichaam, veroorzaakt door zogenaamde pijnmediatoren die vrijkomen bij weefselbeschadiging. Ze werken in op de zenuw-uiteinden die het signaal naar de hersenen doorsturen. Het hormoon prostaglandine speelt daarbij een belangrijke rol. Om prostaglandine aan te maken is het enzym cyclooxygenase (COX) onmisbaar, in het geval van pijn meer bepaald het type COX-2. Acetylsalicylzuur blokkeert de werking van dit enzym. Gevolg: minder prostaglandine, dus minder inwerking van pijnmediatoren op de zenuwuiteinden en een minder sterke pijnprikkel naar de hersenen.

Terug naar begin

Koorts doen dalen

Bij koorts zorgen bacteriën en virussen voor de vorming van eiwitten (pyrogenen) die de productie van prostaglandine op gang brengen, deze keer ter hoogte van de hypothalamus, het regelcentrum van onze lichaamstemperatuur in de hersenen. Door de synthese van prostaglandine te verminderen, daalt de koorts.

Terug naar begin

Ontstekingen remmen

Ook een ontsteking is een verdedigingsstrategie van ons lichaam. De mediatoren doen de bloedvaten uitzetten waardoor de plek waar celbeschadiging optreedt rood wordt. Tegelijkertijd neemt de doorlaatbaarheid van de haarvaatjes toe waardoor vocht en witte bloedcellen vanuit de bloedbaan in het weefsel terechtkomen. Het weefsel zwelt op. Ook hier remt acetylsalicylzuur de vorming van prosta-glandine af en het zou ook een invloed hebben op bepaalde witte bloedcellen die een rol spelen in het ontstekingsproces.

Terug naar begin

Beschermen tegen beroerte en infarct

Door het enzym COX-1 (een ander type cyclooxygenase) te blokkeren, zorgt eeen kleine dosis acetylsalicylzuur ervoor dat de bloedplaatjes minder makkelijk samenklitten en er bijgevolg minder makkelijk bloedklontertjes ontstaan. Die liggen aan de basis van problemen zoals een beroerte of een hartinfarct. Bij mensen die nog geen beroerte of infarct hebben doorgemaakt, moet de arts de voordelen afwegen tegen de mogelijke nadelen (zie verder). Bij mensen met een hoog risico of die reeds een beroerte of infarct hebben gehad is de bescherming voldoende bewezen. Het aantal problemen daalt, net als de kans op een dodelijke afloop. Bovendien is acetylsalicylzuur goedkoper dan andere bruikbare geneesmiddelen.

Terug naar begin

Het risico op maagklachten

Prostaglandines zijn ook betrokken bij de opbouw van het maag- en darmslijmvlies. Doordat de vorming van prostaglandines geremd wordt, kan het maagslijmvlies dunner en kwetsbaarder worden, wat kan leiden tot maagklachten en zelfs een maagbloeding. Daarom is het belangrijk bij chronisch gebruik de dosis niet te overschrijden. Om te voorkomen dat u tabletjes moet halveren of in vier breken, werden aangepaste producten ontwikkeld zoals Cardioaspirine en Asaflow. Zij bevatten een maagsapresistent buitenlaagje, waardoor ze pas vrijkomen in de darm.

Terug naar begin

Een kwestie van dosis

De werking van acetylsalicylzuur hangt af van de ingenomen hoeveelheid.

Pijnstillend en koortswerend: 300 tot 2400 mg per dag, verdeeld over meerdere innames.

Ontstekingsremmend: 2400 tot 4000 mg per dag, verdeeld over meerdere innames.

Preventie van bloedklonters: eenmalige inname van 75 tot 150 mg per dag.

Terug naar begin