Vrije Tijd

The Iron Lady schrijft zich in het rijtje opmerkelijke biopics (biografische films) van de jongste jaren in. Zo konden we eerder Helen Mirrer zien schitteren in The Queen en Leonardo Di Caprio in J. Edgar. Toch deden deze twee prenten niet zo veel controverse opwaaien als de verfilming van de opgang en de val van de Ijzeren Dame uit Groot-Brittannië.

De film start immers met beelden van een bejaarde en verwarde Margaret Thatcher die alleen in haar appartement op Chester Square in Londen aan de ontbijttafel zit. Ze praat tegen haar overleden echtgenoot Dennis. Die lijkt ook lijfelijk aanwezig te zijn wanneer ze besluit eindelijk haar kleerkast op te ruimen. Elk kledingstuk brengt bij haar een herinnering op gang. En zo kunnen we in flashbacks terugkijken op de memorabele momenten uit haar politieke en persoonlijke verleden.

Zoals bekend lijdt de nu 86-jarige voormalige Britse premier aan de ziekte van Alzheimer (dit werd voor het eerst vastgesteld in 2002). Nogal wat Britten vinden dat het ethisch en menselijk gesproken niet kan om een dementerend mens nog tijdens diens leven op te voeren in een film. Maggie kan niet meer reageren, menen ze, de filmmakers hadden het respect moeten om opbrengen te wachten tot na haar overlijden. Andere Britten, die zich vooral de triomferende Thatcher na de Falklandoorlog of in haar “No no no”-verzet tegen Europa herinneren, zijn geschokt om haar oud en afgetakeld te zien.

Griezelig echt

Die geschokte reacties zijn voor een groot deel te verklaren door de acteerprestatie van Meryl Streep. Het is ongelooflijk hoe griezelig echt Meryl Maggie is geworden. Haar accent, haar gedrag, haar intonatie, haar lichaamstaal, haar extreme stiptheid, haar glimlach…. het is alsof we weer volop in de jaren tachtig zijn beland.

De nu 62-jarige actrice, moeder van vier kinderen, heeft dan ook veel moeite gedaan om in de huid van Thatcher te kruipen. Ze heeft met zowel rivalen als directe medewerkers van de toenmalige Britse premier gesproken. Ze las biografieën en bekeek uren filmfragmenten. Uiteindelijk heeft ze zich een week opgesloten in een hotelkamer om zich de stem en zelfs de ademhaling  van de Iron Lady eigen te maken. Ze beluisterde authentieke geluidsfragmenten en sprak die in een stemrecorder in. Het hotelpersoneel mocht haar niet storen en moest de maaltijden vóór de kamerdeur deponeren. Meryl Streep wordt nu al gedoodverfd als winnares van de Oscar voor Beste Actrice – en terecht.

Een eenzame vrouw

Een spectaculaire regie moeten we van de film niet verwachten. Het is een klassieke verfilming waarin het verleden via braaf chronologische flashbacks langzaam tevoorschijn komt. We zien hoe Margaret zich vanuit een bescheiden afkomst naar omhoog moet knokken in een mannenwereld. We zien haar triomfen zoals haar verkiezingsoverwinning in 1979 en haar “zeges” op de mijnstakers en op de Argentijnen. Maar ook haar “I want my money back”-houding op Europese topconferenties (onze Wilfried Martens heeft toen een trauma opgelopen, maar hij is niet in de film te zien), haar soulmateverhouding met Ronald Reagan en haar reactie na de bomaanslag van de IRA op haar hotel in Brighton (“ze schudde het stof uit haar pruik en ging over tot de orde van de dag”).

De film brengt echter ook een minder bekend aspect aan de oppervlakte: Margaret Thatcher bleef tijdens heel haar politieke carrière een eenzame vrouw. Echte vrienden had ze niet, zeker niet in haar eigen politieke partij. De zwaarste beslissingen nam ze alleen. Loyale echtgenoot Dennis was de enige op wie ze altijd kon terugvallen –  al was hij misschien ook de enige die haar met ondeugende humor durfde tegenspreken.

“Die eenzaamheid van Thatcher moest ik uitspelen” zei Meryl Streep in een interview met De Morgen. “Als vrouw aan de top en als outsider in haar partij wist ze dat ze zich moest voorbereiden op absolute eenzaamheid. Ze ging nooit naar etentjes, ervan overtuigd dat ze tien keer harder moest werken dan een man om stand te houden. Ze kwam als eerste aan op het werk en vertrok als laatste. Alleen in haar kantoor met niemand in de buurt”.

Te positief?

“Meryl Streep is te goed voor Thatcher”, schreef een Nederlandse recensent. De vrouwelijke regisseur Phyllida Lloyd heeft zeker wat feministische accenten in de film gelegd – de eenzame vrouw die moet vechten in een mannenwereld – en lijkt ons naar huis te willen sturen met meelijdende empathie voor Margaret Thatcher.

Wat ze als kille en onbuigzame politica teweegbracht, krijgt minder aandacht. In de elf jaar dat ze premier van het Verenigd Koninkrijk was, werden de sociale tegenstellingen tussen arm en rijk alleen maar groter. Ze liet geen traan om de verdronken opvarenden van de Argentijnse kruiser Belgrano en haar privatisering van de spoorwegen leidde later tot rampen in het Britse treinverkeer. Ze sloeg de vakbonden knock-out en stak met zichtbaar plezier stokken in de wielen van de Europese eenmaking.

De film lijkt in elk geval op het juiste moment uit te komen. In het politieke klimaat van vandaag hebben we de gelijkenissen met de Thatcherjaren maar voor het grijpen: zware bezuinigingen, antisyndicale gevoelens, stappen terug in de sociale welvaartstaat…  We zijn benieuwd wie als eerste naar de film zal verwijzen op het donderdagse vragenuurtje in het federale parlement.

The Iron Lady speelt vanaf 15 februari in de Belgische bioscopen.

Meryl Streep als The Iron Lady

The Iron Lady schrijft zich in het rijtje opmerkelijke biopics (biografische films) van de jongste jaren in. Zo konden we eerder Helen Mirrer zien schitteren in The Queen en Leonardo Di Caprio in J. Edgar. Toch deden deze twee prenten niet zo veel controverse opwaaien als de verfilming van de opgang en de val van de Ijzeren Dame uit Groot-Brittannië.

De film start immers met beelden van een bejaarde en verwarde Margaret Thatcher die alleen in haar appartement op Chester Square in Londen aan de ontbijttafel zit. Ze praat tegen haar overleden echtgenoot Dennis. Die lijkt ook lijfelijk aanwezig te zijn wanneer ze besluit eindelijk haar kleerkast op te ruimen. Elk kledingstuk brengt bij haar een herinnering op gang. En zo kunnen we in flashbacks terugkijken op de memorabele momenten uit haar politieke en persoonlijke verleden.

Zoals bekend lijdt de nu 86-jarige voormalige Britse premier aan de ziekte van Alzheimer (dit werd voor het eerst vastgesteld in 2002). Nogal wat Britten vinden dat het ethisch en menselijk gesproken niet kan om een dementerend mens nog tijdens diens leven op te voeren in een film. Maggie kan niet meer reageren, menen ze, de filmmakers hadden het respect moeten om opbrengen te wachten tot na haar overlijden. Andere Britten, die zich vooral de triomferende Thatcher na de Falklandoorlog of in haar “No no no”-verzet tegen Europa herinneren, zijn geschokt om haar oud en afgetakeld te zien.

Griezelig echt

Die geschokte reacties zijn voor een groot deel te verklaren door de acteerprestatie van Meryl Streep. Het is ongelooflijk hoe griezelig echt Meryl Maggie is geworden. Haar accent, haar gedrag, haar intonatie, haar lichaamstaal, haar extreme stiptheid, haar glimlach…. het is alsof we weer volop in de jaren tachtig zijn beland.

De nu 62-jarige actrice, moeder van vier kinderen, heeft dan ook veel moeite gedaan om in de huid van Thatcher te kruipen. Ze heeft met zowel rivalen als directe medewerkers van de toenmalige Britse premier gesproken. Ze las biografieën en bekeek uren filmfragmenten. Uiteindelijk heeft ze zich een week opgesloten in een hotelkamer om zich de stem en zelfs de ademhaling  van de Iron Lady eigen te maken. Ze beluisterde authentieke geluidsfragmenten en sprak die in een stemrecorder in. Het hotelpersoneel mocht haar niet storen en moest de maaltijden vóór de kamerdeur deponeren. Meryl Streep wordt nu al gedoodverfd als winnares van de Oscar voor Beste Actrice – en terecht.

Een eenzame vrouw

Een spectaculaire regie moeten we van de film niet verwachten. Het is een klassieke verfilming waarin het verleden via braaf chronologische flashbacks langzaam tevoorschijn komt. We zien hoe Margaret zich vanuit een bescheiden afkomst naar omhoog moet knokken in een mannenwereld. We zien haar triomfen zoals haar verkiezingsoverwinning in 1979 en haar “zeges” op de mijnstakers en op de Argentijnen. Maar ook haar “I want my money back”-houding op Europese topconferenties (onze Wilfried Martens heeft toen een trauma opgelopen, maar hij is niet in de film te zien), haar soulmateverhouding met Ronald Reagan en haar reactie na de bomaanslag van de IRA op haar hotel in Brighton (“ze schudde het stof uit haar pruik en ging over tot de orde van de dag”).

De film brengt echter ook een minder bekend aspect aan de oppervlakte: Margaret Thatcher bleef tijdens heel haar politieke carrière een eenzame vrouw. Echte vrienden had ze niet, zeker niet in haar eigen politieke partij. De zwaarste beslissingen nam ze alleen. Loyale echtgenoot Dennis was de enige op wie ze altijd kon terugvallen –  al was hij misschien ook de enige die haar met ondeugende humor durfde tegenspreken.

“Die eenzaamheid van Thatcher moest ik uitspelen” zei Meryl Streep in een interview met De Morgen. “Als vrouw aan de top en als outsider in haar partij wist ze dat ze zich moest voorbereiden op absolute eenzaamheid. Ze ging nooit naar etentjes, ervan overtuigd dat ze tien keer harder moest werken dan een man om stand te houden. Ze kwam als eerste aan op het werk en vertrok als laatste. Alleen in haar kantoor met niemand in de buurt”.

Te positief?

“Meryl Streep is te goed voor Thatcher”, schreef een Nederlandse recensent. De vrouwelijke regisseur Phyllida Lloyd heeft zeker wat feministische accenten in de film gelegd – de eenzame vrouw die moet vechten in een mannenwereld – en lijkt ons naar huis te willen sturen met meelijdende empathie voor Margaret Thatcher.

Wat ze als kille en onbuigzame politica teweegbracht, krijgt minder aandacht. In de elf jaar dat ze premier van het Verenigd Koninkrijk was, werden de sociale tegenstellingen tussen arm en rijk alleen maar groter. Ze liet geen traan om de verdronken opvarenden van de Argentijnse kruiser Belgrano en haar privatisering van de spoorwegen leidde later tot rampen in het Britse treinverkeer. Ze sloeg de vakbonden knock-out en stak met zichtbaar plezier stokken in de wielen van de Europese eenmaking.

De film lijkt in elk geval op het juiste moment uit te komen. In het politieke klimaat van vandaag hebben we de gelijkenissen met de Thatcherjaren maar voor het grijpen: zware bezuinigingen, antisyndicale gevoelens, stappen terug in de sociale welvaartstaat…  We zijn benieuwd wie als eerste naar de film zal verwijzen op het donderdagse vragenuurtje in het federale parlement.

The Iron Lady speelt vanaf 15 februari in de Belgische bioscopen.