Mens & Mening

Dementie vormt een ernstige uitdaging voor onze samenleving. De ziekte is immers niet te genezen en door de toenemende vergrijzing van de bevolking neemt het aantal personen met dementie snel toe. Op dementie rust vaak nog een zwaar taboe. Daarom ijveren heel wat mensen en organisaties die nauw bij de problematiek betrokken zijn voor een meer positieve benadering van dementie en het zoveel mogelijk ‘empoweren’ van mensen die geconfronteerd worden met dementie. Empowerment is een term die steeds vaker gehoord wordt in deze context. We zouden het eenvoudig kunnen omschrijven als ‘mensen helpen zichzelf te helpen’. Ze niet meteen opsluiten in een zorginstelling maar voor elke fase in het ziekteproces aangepaste hulp bieden zodat ze nog een maximale zelfredzaamheid behouden. Wat dat precies kan betekenen in de beginfase van dementie, wordt heel mooi en treffend in beeld gebracht in de film 'Verdwaald in het geheugenpaleis' die nog tot 21 september te zien is in alle Kinepoliscomplexen, maar ook daarna ongetwijfeld nog in heel wat verenigingen en organisaties zal getoond worden.

'Verdwaald in het geheugenpaleis' is de eerste lange documentaire van Klara Van Es. Klara is Master in de Kunstgeschiedenis en heeft een lange staat van dienst als radio- en televisiemaker. Naast documentairemaker werkt Klara ook voor verschillende televisieproductiehuizen als reportagemaker, journalist, eindredacteur en regisseur. Om 'Verdwaald in het geheugenpaleis' te kunnen realiseren werkte ze drie jaar lang als vrijwilligster één dag per week in De Bijster. Op die manier leerde ze de ziekte en haar personages kennen als geen ander.

Het leven in Iduna

Verdwaald in het Geheugenpaleis is de eerste documentaire film over leven met dementie, gezien doorheen de ogen van mensen met dementie. Ze wonen samen in een flat, onder continue begeleiding en verzorging. Deze flat heet Iduna en is een wat ongewone leefgroep van De Bijster, een wooncentrum voor mensen met dementie in Essen, België.

De acht bewoners van Iduna bevinden zich in – wat wetenschappelijk geldt als - de eerste fase van de ziekte. Vlagen van luciditeit, vergetelheid en afwezigheid wisselen elkaar voortdurend af.

De hoofdpersonnages

Van alle bewoners van Iduna is Anita degene die heel goed weet wat dementie betekent en zich soms pijnlijk bewust is van het feit dat ze de ziekte heeft. Ze kreeg ooit een klassieke zangopleiding en ze stond regelmatig op het podium als zangeres en als actrice. Ze woonde samen met haar man in Brasschaat tot die stierf. Haar angst voor het alleen zijn speelt haar regelmatig parten. Ook haar scherpe ziektebesef zorgt bij momenten voor totale ontreddering.

Anita is bijzonder intelligent en doorgaans heel lucide. Een aantal jaren geleden reed Anita verloren met de auto. Dat feit heeft ze thuis verteld en even later werd Alzheimer, de meest verkomende vorm van dementie, vastgesteld. Anita vult haar dagen in Iduna met puzzelen, kruiswoordraadsels en sigaretten. Ze wil niet godganse dagen in de zetel zitten niksen "zoals die hoela’s daar" (zoals zij de andere bewoners omschrijft). Afhankelijk van haar gemoedstoestand is ze best wel gelukkig in De Bijster of heeft ze er ronduit de pest in. “Zie mij hier nu zitten, een vrouw van 79, gezond en wel, en toch moet ik hier blijven tot ik sterf, want ik kan nergens anders heen.”

Anita houdt van structuur en regelmaat, als de orde verstoord geraakt dan wordt ze lastig en kan ze bazig overkomen. Ze is echter altijd te vinden voor een grap, een goed gesprek of liefst nog een pittige discussie.

Louise is een volkse schippersvrouw uit Gent. Ze is de absolute tegenpool van Anita. Ze laten zich geen van beiden ringeloren. Regelmatig hebben ze heftige discussies.

Louise is een schipperskind. Later trouwde ze zelf met een schipper en werd ze schippersvrouw. Over het leven aan boord en aan wal dist ze nog altijd graag verhalen op.
De laatste tijd fantaseert ze erop los, hierdoor is het soms lastig om in haar verhalen de waarheid van de fantasie te onderscheiden. Louise heeft voor zichzelf een wereld gecreëerd, die voor haar waarheid is.

Louise zit meestal rustig en tevreden in de zetel. Ze ziet er ook altijd heel patent uit. Ze heeft al haar kleren zelf gemaakt. Maar de laatste tijd is Louise erg verward en ze gaat peilsnel achteruit. Ze vraagt zich af wanneer ze naar huis mag, want Iduna beschouwt ze als de kostschool. Als kind ging Louise naar de schippersschool. Af en toe heeft ze ook angstaanvallen, waarin haar jeugd haar parten speelt. Louise is het contact met het heden al enige tijd bijster, maar ook haar herinneringen drijven stilaan af.

Alice uit Stabroek, tenslotte, is de ruwe bolster met een blanke pit in het gezelschap. Ze laat de kaas niet van haar brood eten, maar als er wat te delen is, staat ze op de eerste
rij. Ze heeft een directheid over zich die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat.

Alice heeft het talent om zich met een kwinkslag of een knetterende vloek te redden uit vervelende situaties waarin ze door dementie wel eens verzeild geraakt. Wanneer Alice over vroeger vertelt, wordt ze erg emotioneel. Haar moeder heeft elf kinderen helemaal alleen opgevoed, zelf heeft ze vier kinderen, die regelmatig over de vloer komen. In mei 2008 arriveerde Swa, de enige mannelijke bewoner sedert jaren, in Iduna. Binnen de kortste keren hadden Swa en Alice een relatie. Liefde bij mensen met dementie, het bestaat en het ontroert. Maar het heeft ook zijn prijs. Swa was namelijk beduidend zwakker dan Alice, maar zij vulde geduldig en liefdevol zijn hiaten op.

Een langzaam maar onomkeerbaar proces

Rond Anita, Louise en Alice cirkelen de overige bewoners, die op hun manier met dementie en met elkaar omgaan. Een falend geheugen betekent echter niet dat de emoties verstommen of de zintuigen het laten afweten. Daarom is het niet altijd peis en vree of suffigheid in Iduna. Al helemaal niet als de dagelijkse routine, waaraan de bewoners zich vastklampen omwille van de herkenbaarheid, doorbroken wordt door bijzondere gebeurtenissen, zoals zwemmen, fietsen of de kerstboom versieren.

De film volgt de personages meer dan een jaar. Daardoor wordt duidelijk hoezeer hun (zelf)bewustzijn onherroepelijk afbrokkelt en de afwezigheid het langzaam maar zeker haalt op de luciditeit.

Verdwaald in het Geheugenpaleis schetst op zeer eenvoudige, maar daardoor ook aangrijpende wijze een portret van het doen en laten van een groep mensen in een bijzondere
biotoop en dito toestand: een hardvochtige ziekte die het geheugen van de mensen onomkeerbaar aantast. Een film die niemand onberoerd laat!

Informatie over de vertoning in Kinepolis vindt u op www.kinepolis.com

Verdwaald in het geheugenpaleis

Dementie vormt een ernstige uitdaging voor onze samenleving. De ziekte is immers niet te genezen en door de toenemende vergrijzing van de bevolking neemt het aantal personen met dementie snel toe. Op dementie rust vaak nog een zwaar taboe. Daarom ijveren heel wat mensen en organisaties die nauw bij de problematiek betrokken zijn voor een meer positieve benadering van dementie en het zoveel mogelijk ‘empoweren’ van mensen die geconfronteerd worden met dementie. Empowerment is een term die steeds vaker gehoord wordt in deze context. We zouden het eenvoudig kunnen omschrijven als ‘mensen helpen zichzelf te helpen’. Ze niet meteen opsluiten in een zorginstelling maar voor elke fase in het ziekteproces aangepaste hulp bieden zodat ze nog een maximale zelfredzaamheid behouden. Wat dat precies kan betekenen in de beginfase van dementie, wordt heel mooi en treffend in beeld gebracht in de film 'Verdwaald in het geheugenpaleis' die nog tot 21 september te zien is in alle Kinepoliscomplexen, maar ook daarna ongetwijfeld nog in heel wat verenigingen en organisaties zal getoond worden.

'Verdwaald in het geheugenpaleis' is de eerste lange documentaire van Klara Van Es. Klara is Master in de Kunstgeschiedenis en heeft een lange staat van dienst als radio- en televisiemaker. Naast documentairemaker werkt Klara ook voor verschillende televisieproductiehuizen als reportagemaker, journalist, eindredacteur en regisseur. Om 'Verdwaald in het geheugenpaleis' te kunnen realiseren werkte ze drie jaar lang als vrijwilligster één dag per week in De Bijster. Op die manier leerde ze de ziekte en haar personages kennen als geen ander.

Het leven in Iduna

Verdwaald in het Geheugenpaleis is de eerste documentaire film over leven met dementie, gezien doorheen de ogen van mensen met dementie. Ze wonen samen in een flat, onder continue begeleiding en verzorging. Deze flat heet Iduna en is een wat ongewone leefgroep van De Bijster, een wooncentrum voor mensen met dementie in Essen, België.

De acht bewoners van Iduna bevinden zich in – wat wetenschappelijk geldt als - de eerste fase van de ziekte. Vlagen van luciditeit, vergetelheid en afwezigheid wisselen elkaar voortdurend af.

De hoofdpersonnages

Van alle bewoners van Iduna is Anita degene die heel goed weet wat dementie betekent en zich soms pijnlijk bewust is van het feit dat ze de ziekte heeft. Ze kreeg ooit een klassieke zangopleiding en ze stond regelmatig op het podium als zangeres en als actrice. Ze woonde samen met haar man in Brasschaat tot die stierf. Haar angst voor het alleen zijn speelt haar regelmatig parten. Ook haar scherpe ziektebesef zorgt bij momenten voor totale ontreddering.

Anita is bijzonder intelligent en doorgaans heel lucide. Een aantal jaren geleden reed Anita verloren met de auto. Dat feit heeft ze thuis verteld en even later werd Alzheimer, de meest verkomende vorm van dementie, vastgesteld. Anita vult haar dagen in Iduna met puzzelen, kruiswoordraadsels en sigaretten. Ze wil niet godganse dagen in de zetel zitten niksen "zoals die hoela’s daar" (zoals zij de andere bewoners omschrijft). Afhankelijk van haar gemoedstoestand is ze best wel gelukkig in De Bijster of heeft ze er ronduit de pest in. “Zie mij hier nu zitten, een vrouw van 79, gezond en wel, en toch moet ik hier blijven tot ik sterf, want ik kan nergens anders heen.”

Anita houdt van structuur en regelmaat, als de orde verstoord geraakt dan wordt ze lastig en kan ze bazig overkomen. Ze is echter altijd te vinden voor een grap, een goed gesprek of liefst nog een pittige discussie.

Louise is een volkse schippersvrouw uit Gent. Ze is de absolute tegenpool van Anita. Ze laten zich geen van beiden ringeloren. Regelmatig hebben ze heftige discussies.

Louise is een schipperskind. Later trouwde ze zelf met een schipper en werd ze schippersvrouw. Over het leven aan boord en aan wal dist ze nog altijd graag verhalen op.
De laatste tijd fantaseert ze erop los, hierdoor is het soms lastig om in haar verhalen de waarheid van de fantasie te onderscheiden. Louise heeft voor zichzelf een wereld gecreëerd, die voor haar waarheid is.

Louise zit meestal rustig en tevreden in de zetel. Ze ziet er ook altijd heel patent uit. Ze heeft al haar kleren zelf gemaakt. Maar de laatste tijd is Louise erg verward en ze gaat peilsnel achteruit. Ze vraagt zich af wanneer ze naar huis mag, want Iduna beschouwt ze als de kostschool. Als kind ging Louise naar de schippersschool. Af en toe heeft ze ook angstaanvallen, waarin haar jeugd haar parten speelt. Louise is het contact met het heden al enige tijd bijster, maar ook haar herinneringen drijven stilaan af.

Alice uit Stabroek, tenslotte, is de ruwe bolster met een blanke pit in het gezelschap. Ze laat de kaas niet van haar brood eten, maar als er wat te delen is, staat ze op de eerste
rij. Ze heeft een directheid over zich die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat.

Alice heeft het talent om zich met een kwinkslag of een knetterende vloek te redden uit vervelende situaties waarin ze door dementie wel eens verzeild geraakt. Wanneer Alice over vroeger vertelt, wordt ze erg emotioneel. Haar moeder heeft elf kinderen helemaal alleen opgevoed, zelf heeft ze vier kinderen, die regelmatig over de vloer komen. In mei 2008 arriveerde Swa, de enige mannelijke bewoner sedert jaren, in Iduna. Binnen de kortste keren hadden Swa en Alice een relatie. Liefde bij mensen met dementie, het bestaat en het ontroert. Maar het heeft ook zijn prijs. Swa was namelijk beduidend zwakker dan Alice, maar zij vulde geduldig en liefdevol zijn hiaten op.

Een langzaam maar onomkeerbaar proces

Rond Anita, Louise en Alice cirkelen de overige bewoners, die op hun manier met dementie en met elkaar omgaan. Een falend geheugen betekent echter niet dat de emoties verstommen of de zintuigen het laten afweten. Daarom is het niet altijd peis en vree of suffigheid in Iduna. Al helemaal niet als de dagelijkse routine, waaraan de bewoners zich vastklampen omwille van de herkenbaarheid, doorbroken wordt door bijzondere gebeurtenissen, zoals zwemmen, fietsen of de kerstboom versieren.

De film volgt de personages meer dan een jaar. Daardoor wordt duidelijk hoezeer hun (zelf)bewustzijn onherroepelijk afbrokkelt en de afwezigheid het langzaam maar zeker haalt op de luciditeit.

Verdwaald in het Geheugenpaleis schetst op zeer eenvoudige, maar daardoor ook aangrijpende wijze een portret van het doen en laten van een groep mensen in een bijzondere
biotoop en dito toestand: een hardvochtige ziekte die het geheugen van de mensen onomkeerbaar aantast. Een film die niemand onberoerd laat!

Informatie over de vertoning in Kinepolis vindt u op www.kinepolis.com