Lifestyle

Sommige vogelsoorten zoals grutto's, ooievaars, wielewalen en zwaluwen trekken tijdens de winter zuidwaarts. Andere soorten, waaronder ganzen en eenden, maar ook roodborstjes en mezen komen vanuit Scandinavië naar ons land. Een derde groep blijft het hele jaar rond in ons land. Veel zangvogels trekken in de winter wel naar dorpen en steden. De ervaring heeft ze geleerd dat daar naast beschutting ook het nodige voedsel te rapen valt. 

Waarom voederen?

Zuiver biologisch gezien hoeft u vogels niet bij te voederen. Toch zijn er een aantal redenen waarom vzw Natuurpunt de raad geeft om tuinvogels tijdens strenge winters wel te voeren. Allereerst verteren vogels bij strenge vorst snel hun vetreserves om hun hoge lichaamstemperatuur van zo'n 40° C te behouden. Zo heeft de voorbije periode van strenge koude heel wat vogels flink wat van hun reserve gekost.

Een kleine vogel zoals een winterkoninkje kan in een koude winternacht wel 10% van zijn lichaamsgewicht verliezen! De dagen zijn ook kort, waardoor er weinig tijd is om voedsel te zoeken.

Bovendien is het natuurlijke voedselaanbod van vogels de voorbije decennia sterk afgenomen door verstedelijking, industrialisering en intensivering van de landbouw. Allemaal redenen om het de vogels iets makkelijker te maken. Daar komt bij dat het een bijzonder leuke manier is om meer te genieten van de tuinvogels die dankbaar bij u neerstrijken. 

Voederplanken en voederhuisjes

Veel vogelsoorten zoeken hun voedsel van nature op de grond. Sommige vogels zullen nooit op een voederplank landen. Een sneeuwvrije plek is voor hen de meest geschikte voederplaats, liefst in de buurt van struiken of een haag, zodat vogels bij gevaar snel een veiliger plek kunnen vinden.

Het voordeel van een overdekt voederhuisje is dat het voeder beschermd is tegen regen en sneeuw.

Een open voederplank heeft dan weer het voordeel dat deze makkelijk toegankelijk is. Een open voederplank moet opstaande randen hebben van enkele centimeters. Openingen op de hoeken zorgen voor de afvoer van regenwater. Het is bovendien belangrijk dat u de voedertafel regelmatig schoonmaakt met heet water en een borstel (nooit chemische producten gebruiken!). Dit voorkomt dat vogels ziek worden van beschimmeld en rottend voedsel of ziektes aan elkaar doorgeven. Let op dat de plank of het huisje zo staat opgesteld dat er geen kat bij kan. Plaats ze daarom op minimaal 1,50 meter van de grond. 

Tips voor het voederen

• Voederen mag op bescheiden schaal het hele jaar (bijvoorbeeld met zaden), maar het is pas echt nodig als het langdurig vriest en/of sneeuwt.
• Voeder niet teveel tegelijk en liefst 's ochtends (na een lange, koude nacht hebben vogels behoefte aan een stevig ontbijt) en tegen het einde van de middag (zo kunnen ze de nacht doorkomen). Overdadig voederen kan muizen en ratten aantrekken.
• Geef geen voedsel waarin zout is verwerkt, zoals gezouten spek. In de kaas en het brood dat je voedert zit al meer dan genoeg zout.
• Voeder zeker geen margarine of boter, die werken als laxeermiddel.
• Voedsel dat makkelijk bevriest, zoals appels, voeder je best als geheel en niet in kleine stukjes.

Water

In de winter is water even belangrijk als voldoende voedsel. Wanneer het gesneeuwd heeft, is het niet nodig voor water te zorgen. De vogels komen dan aan vocht door van de sneeuw te pikken. Bij vorst zet u best een ondiepe kom met water buiten (nooit zout of andere middelen toevoegen om bevriezing te voorkomen) dat regelmatig wordt ververst. Zet geen metalen drinkbakje buiten, daar kunnen vogels aan vastvriezen. Leg bij voorkeur een gaas over de kom zodat de vogels er niet in kunnen baden. Natte veren kunnen immers ook bevriezen.

Wie eet wat?

Hoe maakt u zelf een vetbol?

Vetbollen maken is een leuke bezigheid om bijvoorbeeld samen met kinderen te doen. Hieronder volgt het recept. Stel het menu voor je favoriete vogels samen en de kookles kan beginnen.
Smelt 0,5 kg ongezouten rundvet in een pan. Wacht tot het warm is, maar niet te heet.
Voeg daar al roerend een mengsel van ca. 120 gr. gebroken hennepzaad en 50 gr. zonnebloempitten aan toe. Voeg eventueel het vogelvoer van je favoriete vogels toe (zie voedingswijzer hierboven).

Giet de warme brij in een vorm, bijvoorbeeld een blikje, een melkkarton, een theeglas of een halve kokosnoot.

Voordat de brij stolt, leg je hierin een stevige katoenen draad die er ruim bovenuit steekt.
Zodra de massa hard is geworden, kunnen de bollen aan de draad worden opgehangen.
Soms is de vetbol moeilijk uit de vorm los te krijgen. Hou een glas of blik even in heet water, de vetbol komt dan gemakkelijk los. Een melkkarton kan rondom afgescheurd worden.
Uiteraard kunnen naar eigen inzicht ook kleinere hoeveelheden gebruikt worden.

4-5 februari: nationaal vogeltelweekend!

Sommige vogelsoorten zoals grutto's, ooievaars, wielewalen en zwaluwen trekken tijdens de winter zuidwaarts. Andere soorten, waaronder ganzen en eenden, maar ook roodborstjes en mezen komen vanuit Scandinavië naar ons land. Een derde groep blijft het hele jaar rond in ons land. Veel zangvogels trekken in de winter wel naar dorpen en steden. De ervaring heeft ze geleerd dat daar naast beschutting ook het nodige voedsel te rapen valt. 

Waarom voederen?

Zuiver biologisch gezien hoeft u vogels niet bij te voederen. Toch zijn er een aantal redenen waarom vzw Natuurpunt de raad geeft om tuinvogels tijdens strenge winters wel te voeren. Allereerst verteren vogels bij strenge vorst snel hun vetreserves om hun hoge lichaamstemperatuur van zo'n 40° C te behouden. Zo heeft de voorbije periode van strenge koude heel wat vogels flink wat van hun reserve gekost.

Een kleine vogel zoals een winterkoninkje kan in een koude winternacht wel 10% van zijn lichaamsgewicht verliezen! De dagen zijn ook kort, waardoor er weinig tijd is om voedsel te zoeken.

Bovendien is het natuurlijke voedselaanbod van vogels de voorbije decennia sterk afgenomen door verstedelijking, industrialisering en intensivering van de landbouw. Allemaal redenen om het de vogels iets makkelijker te maken. Daar komt bij dat het een bijzonder leuke manier is om meer te genieten van de tuinvogels die dankbaar bij u neerstrijken. 

Voederplanken en voederhuisjes

Veel vogelsoorten zoeken hun voedsel van nature op de grond. Sommige vogels zullen nooit op een voederplank landen. Een sneeuwvrije plek is voor hen de meest geschikte voederplaats, liefst in de buurt van struiken of een haag, zodat vogels bij gevaar snel een veiliger plek kunnen vinden.

Het voordeel van een overdekt voederhuisje is dat het voeder beschermd is tegen regen en sneeuw.

Een open voederplank heeft dan weer het voordeel dat deze makkelijk toegankelijk is. Een open voederplank moet opstaande randen hebben van enkele centimeters. Openingen op de hoeken zorgen voor de afvoer van regenwater. Het is bovendien belangrijk dat u de voedertafel regelmatig schoonmaakt met heet water en een borstel (nooit chemische producten gebruiken!). Dit voorkomt dat vogels ziek worden van beschimmeld en rottend voedsel of ziektes aan elkaar doorgeven. Let op dat de plank of het huisje zo staat opgesteld dat er geen kat bij kan. Plaats ze daarom op minimaal 1,50 meter van de grond. 

Tips voor het voederen

• Voederen mag op bescheiden schaal het hele jaar (bijvoorbeeld met zaden), maar het is pas echt nodig als het langdurig vriest en/of sneeuwt.
• Voeder niet teveel tegelijk en liefst 's ochtends (na een lange, koude nacht hebben vogels behoefte aan een stevig ontbijt) en tegen het einde van de middag (zo kunnen ze de nacht doorkomen). Overdadig voederen kan muizen en ratten aantrekken.
• Geef geen voedsel waarin zout is verwerkt, zoals gezouten spek. In de kaas en het brood dat je voedert zit al meer dan genoeg zout.
• Voeder zeker geen margarine of boter, die werken als laxeermiddel.
• Voedsel dat makkelijk bevriest, zoals appels, voeder je best als geheel en niet in kleine stukjes.

Water

In de winter is water even belangrijk als voldoende voedsel. Wanneer het gesneeuwd heeft, is het niet nodig voor water te zorgen. De vogels komen dan aan vocht door van de sneeuw te pikken. Bij vorst zet u best een ondiepe kom met water buiten (nooit zout of andere middelen toevoegen om bevriezing te voorkomen) dat regelmatig wordt ververst. Zet geen metalen drinkbakje buiten, daar kunnen vogels aan vastvriezen. Leg bij voorkeur een gaas over de kom zodat de vogels er niet in kunnen baden. Natte veren kunnen immers ook bevriezen.

Wie eet wat?

Hoe maakt u zelf een vetbol?

Vetbollen maken is een leuke bezigheid om bijvoorbeeld samen met kinderen te doen. Hieronder volgt het recept. Stel het menu voor je favoriete vogels samen en de kookles kan beginnen.
Smelt 0,5 kg ongezouten rundvet in een pan. Wacht tot het warm is, maar niet te heet.
Voeg daar al roerend een mengsel van ca. 120 gr. gebroken hennepzaad en 50 gr. zonnebloempitten aan toe. Voeg eventueel het vogelvoer van je favoriete vogels toe (zie voedingswijzer hierboven).

Giet de warme brij in een vorm, bijvoorbeeld een blikje, een melkkarton, een theeglas of een halve kokosnoot.

Voordat de brij stolt, leg je hierin een stevige katoenen draad die er ruim bovenuit steekt.
Zodra de massa hard is geworden, kunnen de bollen aan de draad worden opgehangen.
Soms is de vetbol moeilijk uit de vorm los te krijgen. Hou een glas of blik even in heet water, de vetbol komt dan gemakkelijk los. Een melkkarton kan rondom afgescheurd worden.
Uiteraard kunnen naar eigen inzicht ook kleinere hoeveelheden gebruikt worden.