Inhoud:
Zowat 1 op 200 Belgen moet leven met coeliakie of glutenovergevoeligheid. De behandeling is een levenslang dieet dat strikt moet gevolgd worden. Coeliakie is bij vele mensen nog een onbekende ziekte en zelfs door artsen wordt ze vaak miskend. Heel wat patiënten hebben er een lange lijdensweg opzitten vooraleer de diagnose gesteld wordt.
Bij mensen met coeliakie veroorzaakt alles wat gluten bevat, beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan deze zijn werk niet meer naar behoren doen. Een gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant darmvlokken, die samen een enorm oppervlak voor voedselopname vormen. De darmvlokken van een coeliakiepatiënt worden door gluten kapot gemaakt. Als gevol daarvan worden de voedingsbestanddelen onvoldoende opgenomen. Het lichaam heeft deze bouwstoffen nodig om normaal te kunnen functioneren en bij kinderen ook om te groeien. De enige manier om klachten te voorkomen of te bestrijden is het volgen van een glutenvrij dieet dat het hele leven lang wordt volgehouden.
Bij niet-behandelde coeliakie bestaat een verhoogde kans op verwikkelingen, zoals een verminderde vruchtbaarheid, miskramen, botontkalking, neurologische en psychische problemen.
Overgevoelig voor gluten
Eén persoon op 200 kampt met coeliakie, het gevolg van een overgevoeligheid voor gluten. Gluten is een eiwit dat voorkomt in tarwe, haver, rogge, gerst en spelt. Coeliakiepatiënten moeten zich aan een streng dieet houden omdat gluten het slijmvlies van hun dunne darm beschadigt.Inhoud:
Zowat 1 op 200 Belgen moet leven met coeliakie of glutenovergevoeligheid. De behandeling is een levenslang dieet dat strikt moet gevolgd worden. Coeliakie is bij vele mensen nog een onbekende ziekte en zelfs door artsen wordt ze vaak miskend. Heel wat patiënten hebben er een lange lijdensweg opzitten vooraleer de diagnose gesteld wordt.
Bij mensen met coeliakie veroorzaakt alles wat gluten bevat, beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan deze zijn werk niet meer naar behoren doen. Een gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant darmvlokken, die samen een enorm oppervlak voor voedselopname vormen. De darmvlokken van een coeliakiepatiënt worden door gluten kapot gemaakt. Als gevol daarvan worden de voedingsbestanddelen onvoldoende opgenomen. Het lichaam heeft deze bouwstoffen nodig om normaal te kunnen functioneren en bij kinderen ook om te groeien. De enige manier om klachten te voorkomen of te bestrijden is het volgen van een glutenvrij dieet dat het hele leven lang wordt volgehouden.
Bij niet-behandelde coeliakie bestaat een verhoogde kans op verwikkelingen, zoals een verminderde vruchtbaarheid, miskramen, botontkalking, neurologische en psychische problemen.
De klachten
Coeliakie is niet altijd eenvoudig te herkennen. De symptomen verschillen enorm van patiënt tot patiënt. De ernst van de klachten hangt samen met de hoeveelheid dunne darmweefsel dat door gluten is aangetast. Soms geeft het één enkel symptoom zoals buikpijn, verstopping, kleine lengte, verlate puberteit, bloedarmoede . Sommige coeliakiepatiënten blijven zelfs heel lang klachtenvrij.
Bij kinderen beginnen de klachten meestal kort nadat ze voor het eerst voedsel met granen eten. Wordt coeliakie op latere leeftijd vastgesteld, dan kan blijken dat de overgevoeligheid voor gluten zich pas later heeft ontwikkeld. Waarschijnlijk hebben deze mensen de aandoening al hun hele leven, maar omdat zij zo weinig klachten hadden, is er nooit aan coeliakie gedacht.
Klachten kunnen in twee hoofdgroepen worden ingedeeld:
- klachten als gevolg van een minder goede werking van de darmwand
- klachten als gevolg van voedingstekorten
De meest voorkomende verschijnselen van coeliakie zijn:·
- chronische diarree·
- smeuïge, stinkende ontlasting·
- depressiviteit·
- humeurigheid
- ondergewicht·
- groeistoornissen bij jonge kinderen·
- opgezette buik·
- verstopping·
- bloedarmoede·
- weinig eetlust·
- overgeven·
- botontkalking
- moeheid
- stoornissen in de menstruatie
- afwijkingen in het mondslij mvlies
- algemeen ziek gevoel
Bepaalde aandoeningen komern vaker voor bij coeliakiepatiënten. Zo kan een aantal mensen met coeliakie ook niet tegen melksuiker (lactose). Deze mensen moeten niet alleen een dieet volgen dat geen gluten bevat, maar dat ook weinig lactose bevat. Dit lactosebeperkt dieet is meestal tijdelijk. Als de darmwand zich heeft hersteld, kan worden gestopt met de lactosebeperking.
Bij mensen met coeliakie komt vaker diabetes (suikerziekte) voor dan bij de rest van de bevolking.
Terug naar begin
Aantasting van de huid
Sommige coeliakie-patiënten hebben ook last van dermatitis herpetiformis. Deze huidaandoening start dikwijls plots en tast ellebogen, knieën, billen en rug aan. Het begint vaak met kleine bultjes die groeien tot kleine, jeukende blaren die uiteindelijk los komen. De huiduitslag is een ophoping van antistoffen onder de huid. Het kan vrij lang duren vooraleer de huiduitslag wegtrekt, zelfs wanneer de patiënt een glutenvrij dieet volgt. Deze huidziekte wordt behandeld met medicatie en het volgen van een glutenvrij dieet.
Terug naar begin
De diagnose
Om de diagnose van coeliakie met zekerheid te stellen, moet een dunne darmbiopsie genomen worden. Eerst voert de arts echter een bloedonderzoek uit om te controleren of er antistoffen tegen gluten aanwezig zijn in het bloed. Daarna volgen eventueel bijkomende testen om andere oorzaken uit te sluiten. Pas wanneer er een sterk vermoeden bestaat van coeliakie wordt een biopsie uitgevoerd.
Bij een dunne darmbiopsie wordt een dunne buigzame buis via de mond ingebracht in de dunne darm. Met een soort pak-tangetje worden kleine stukjes weefsel van de dunne darmwand weggenomen en onderzocht. Als darmvlokken ontbreken of ernstig beschadigd zijn, is het vermoeden van coeliakie bevestigd.
Het is dan noodzakelijk om met een glutenvrij dieet te beginnen, zodat het darmslijmvlies zich kan herstellen. Wanneer iemand geruime tijd een glutenvrij dieet heeft gevolgd, wordt een tweede biopsie uitgevoerd om te zien of het dieet succes heeft en de darm zich hersteld heeft.
Terug naar begin
Op elke leeftijd
Coeliakie komt voor bij 1 Belg op 200. Helaas weten veel mensen nog niet dat ze de ziekte hebben. Het gevolg is dat ze jaar in jaar uit bij artsen op bezoek blijven gaan met allerlei klachten.
Coeliakie kan op elke leeftijd vastgesteld worden, maar de diagnose kent twee pieken. De eerste 'piek' valt tussen het zesde en tiende jaar, de tweede tussen de twintig en veertig jaar. Mogelijk heeft deze tweede groep al van jongs af aan coeliakie, maar worden de klachten pas later duidelijk.
Erfelijkheid speelt bij coeliakie een rol, maar in welke mate is nog niet helemaal duidelijk. Kinderen van ouders met coeliakie hebben niet altijd coeliakie en omgekeerd. Wel is bekend dat er erfelijke componenten meespelen. Naaste familieleden van iemand met coeliakie lopen een groter risico om zelf ook coeliakie te hebben. Broers en zussen van iemand met coeliakie hebben tien procent kans de aandoening te krijgen.
Terug naar begin
De behandeling: een glutenvrij dieet
De enige behandeling van coeliakie is een streng glutenvrij dieet. Coeliakie is een chronische ziekte. Het glutenvrij dieet moet daarom levenslang gevolgd worden. Het principe is eenvoudig. In de praktijk blijkt het dieet echter niet zo gemakkelijk te volgen omdat de verboden producten in ontelbare voedingsmiddelen verwerkt zitten.
Verboden zijn:
- Producten op basis van tarwe, gerst, rogge en haver, net als twee minder bekende graansoorten: spelt en kamut: bloem, meel, grutten (gebroken graankorrels), griesmeel, vlokken, zelfrijzend bakmeel, paneermeel, ontbijtgranen, muesli, mie en gort (gepelde, geslepen en geglansde gerst).
- Gewoon brood, beschuiten, crackers en toast. Pas ook op met boekweit- en sojabrood, vaak bestaan ze uit een mengsel met gewone bloem.
- Gebak zoals taarten, wafels, pannenkoeken, koekjes…
- Deegwaren zoals macaroni, spaghetti, vermicelli, tagliatelle…
- Bereide producten
- Bewerkte en bereide vleessoorten zoals pasteien, worsten, salami’s, vleessalades, gebruiksklare vleessoorten in saus, vleeskroketten en gehakt
- Visconserven in saus
- Bereide groenten
- Sauzen, kruiden, bouillons
- Gebruiksklare sauzen, gebruiksklare groenten in saus en bereide groenten
- Mosterd, mayonaise, ketchup, pickles en piccalilly
- Gemengde kruiden
- Alle bouillons
- Maar gluten kunnen ook zitten in producten die minder voor de hand liggend zijn :
- Gemoute dranken (bieren), granenkoffie, chocolade- en aanverwante dranken
- Bereide soepen in blik, glas, pakjes en diepvries
- Snoep, desserten en melkproducten
- Industrieel ijs
- Bepaalde merken chocolade, snoepgoed, chocopasta, pindakaas, confituur en puddingpoeder
- Bepaalde merken chips, aperitief-versnaperingen en borrelhapjes
- Zuivelproducten (yoghurt met fruit of met chocolade, verse platte kaas met vruchten, yoghurt- en karnemelkdranken en pudding)
- Schimmelkazen
Mensen met coeliakie moeten steeds het etiket van voedingsmiddelen lezen. Alle glutenbevattende ingrediënten moeten uitdrukkelijk worden vermeld op het etiket, ook bij samengestelde ingrediënten. In een dieet-, reform- of gezondheidswinkel zijn glutenvrije producten te koop. Deze producten zijn voorzien van een logo met een doorstreept korenaar.
Terug naar begin
Alles moet glutenvrij zijn! Daarom deze tips. Bewaar glutenvrij brood, maar ook koekjes, beschuiten… in een afzonderlijke doos met het opschrift “glutenvrij”. Gebruik voor de coeliakie-patiënt een eigen botervlootje, mes en broodplankje. Gebruik geen frituurvet waarin ook al “gewone” kroketten werden gebakken.
Hou de tafel kruimelvrij! Als je begint te koken was je handen goed vooraf en maak ook al het kookmateriaal goed schoon. |
Meer info en lotgenotencontact
Vlaamse Coeliakie Vereniging vzw., tel. 03 664 42 71, http://vcv.coeliakie.be
Op deze website vindt u ook een lijst met adressen van gespecialiseerde diëtisten.
Terug naar begin
Auteur: Leen Baekelandt |
Publicatie: 14-05-2008 |
Update: 14-03-2011
Version
Lettergrootte
RSS
Instellen als
Toevoegen
Hoe werkt
