Gezondheid

Inhoud van het dossier:

I. De huisapotheek

II. Het hoofd

• Een rood oog
• Een vuiltje in uw oog
• Een vreemd voorwerp in uw neus
• Een bloedneus
• Een uitgeslagen tand
• Oorpijn tijdens een vliegreis

III. Huid en nagels

• Een splinter in de huid
• Een schaafwonde
• Een snijwonde
• Een brandwonde
• Wrijvingswonden
• Blaren
• Netelroos
• Berenklauwwondjes
• Een bloedblein onder de nagel
• Een ingegroeide nagel

IV. Spieren en pezen

• Een verzwikking
• Spierkrampen
• Een bloeduitstorting

V. Dieren

• Een hondenbeet
• Een bijensteek
• Een insect in het oor
• Een tekenbeet
• Een kwallenbeet
• Een steek van een pieterman

VI. Een overdosis zon

• Zonnesteek
• Zonneallergie
• Warmtestuwing
• Dehydratatie

VII. Bewustzijnsproblemen

• Een flauwte
• Een vergiftiging
• Een co-intoxicatie

VIII. Ontsmetten? Ja maar...

Eerste Hulp bij Ongelukjes

Inhoud van het dossier:

I. De huisapotheek

II. Het hoofd

• Een rood oog
• Een vuiltje in uw oog
• Een vreemd voorwerp in uw neus
• Een bloedneus
• Een uitgeslagen tand
• Oorpijn tijdens een vliegreis

III. Huid en nagels

• Een splinter in de huid
• Een schaafwonde
• Een snijwonde
• Een brandwonde
• Wrijvingswonden
• Blaren
• Netelroos
• Berenklauwwondjes
• Een bloedblein onder de nagel
• Een ingegroeide nagel

IV. Spieren en pezen

• Een verzwikking
• Spierkrampen
• Een bloeduitstorting

V. Dieren

• Een hondenbeet
• Een bijensteek
• Een insect in het oor
• Een tekenbeet
• Een kwallenbeet
• Een steek van een pieterman

VI. Een overdosis zon

• Zonnesteek
• Zonneallergie
• Warmtestuwing
• Dehydratatie

VII. Bewustzijnsproblemen

• Een flauwte
• Een vergiftiging
• Een co-intoxicatie

VIII. Ontsmetten? Ja maar...

I. De huisapotheek

Ziekte en ongevalletjes komen steeds op de meest onverwachte momenten voor. Een goede huisapotheek kan dan zeer nuttig zijn.

Enkele algemene regels

• De huisapotheek wordt bewaard op een plek die buiten het bereik is van kinderen.
• Geneesmiddelen moeten koel (max. 25° C), droog (keuken en badkamer zijn geen geschikte plekken) en donker bewaard worden.
• Bewaar de geneesmiddelen in hun oorspronkelijke verpakking met de bijsluiter.
• Houd één maal per jaar grote kuis in de huisapotheek. Verwijder alle producten waarvan de vervaldatum (vermeld op de verpakking na de letters EXP. of  EX. of PER.) overschreden is. Producten zonder vervaldatum zijn houdbaar tot 5 jaar na de productiedatum (vermeld na LOT.). Doe hetzelfde met resten van geneesmiddelen die de arts voor een bepaald gezinslid heeft voorgeschreven. Oude geneesmiddelen gooit u net weg, maar brengt u best binnen bij uw apotheker.
• Vul de apotheek ook minstens één keer per jaar aan.

De inhoud

• Koorts- en pijnstiller op basis van paracetamol, aspirine of ibuprofen, aangepast aan de leeftijd van de huisgenoten.
• Geneesmiddel tegen constipatie. Mag slechts uitzonderlijk en gedurende korte tijd gebruikt worden.
• Product tegen diarree.
• Maagzuur werend middel.
• Geneesmiddel tegen misselijkheid.
• Product om de jeuk te verzachten bij voor insectenbeten.
• Zalf voor kneuzingen en verstuikingen.
• Keeltabletten.
• Fysiologische oogdruppels of een oogbad.
• Zalf voor brandwonden (in koelkast te bewaren). Maar denk eraan: eerst 15 min. Afkoelen met water!
• Een ontsmettingsmiddel.
• Kleefpleister.
• Wondpleisters (meerdere formaten of op rol).
• Steriele, individueel verpakte kompressen.
• Gaaszwachtels (2 en 5 cm breed) en elastische windels (5 en 7 cm breed)
• Koortsthermometer
• Neutrale zeep
• Zacht handborsteltje
• Roestvrije schaar
• Enkele veiligheidsspelden
• Splinterpincet
• Lijstje met telefoonnummers van huisarts, antigifcentrum, hulpdiensten,...

Terug naar begin

II. Het hoofd

Een rood oog 

Ons oogwit wordt bedekt door slijmvlies dat hele fijne bloedvaatjes bevat. Bij irritatie zetten de vaatjes op, waardoor het oog rood wordt. Zo’n ontsteking of conjunctivitis kan meerdere oorzaken hebben.

Komt er pus uit het oog, dan heeft u waarschijnlijk een bacteriële besmetting. Raadpleeg in dat geval een arts. Veel mensen hebben echter last van rode, droge ogen in lokalen met airconditioning.

DOEN

• Tracht de lucht in het lokaal vochtig te houden door een waterverdamper.
• Druppel kunsttranen in uw ogen.

NIET DOEN

• Begin niet in uw ogen te wrijven. Zo verergert u de irritatie en verhoogt u de kans op infectie.

Terug naar begin

Een vuiltje in het oog

U maakt een strandwandeling en plots steekt er een bries op… zand in uw ogen kan heel vervelend zijn.

DOEN

• Tracht met de punt van een schone doek of een gaasje het vuiltje uit het oog te halen. Wanneer u het bovenste ooglid omkeert, laat u het slachtoffer naar beneden kijken, voor het onderste ooglid, naar boven.
• Lukt dat niet meteen dan kunt u het oog extra laten tranen of oogdruppels indruppelen.
• Kreeg u een splinter, een metaalschilfer of een ander scherp voorwerp in het oog, raadpleeg dan onmiddellijk een oogarts.
• Bij een bijtende stop in het oog, moet u het geopende oog meteen 30 minuten spoelen met lauw water en een arts raadplegen.

NIET DOEN

• Wrijf niet in het oog.
• Vermijd ruk op de oogbol.
• Probeer gevaarlijke splinters nooit zelf te verwijderen.

Terug naar begin

Een vreemd voorwerp in de neus

Uzelf zal dat misschien niet meteen overkomen. Maar uw kleinkinderen steken maar al te graag de meest onmogelijke dingen in hun neus.

DOEN

• Laat het kind de neus snuiten terwijl u zelf het niet-verstopte neusgat dichthoudt zodat alle druk op het voorwerp wordt gezet.
• Indien het voorwerp niet loskomt, ga dan naar een arts.

NIET DOEN

Begin nooit zelf met uw vingers of scherpe voorwerpen in de neus te peuteren.

Terug naar begin

Een bloedneus

DOEN

• Laat de persoon in schrijfhouding zitten (licht voorovergebogen) en laat hem of haar de neus krachtig en minstens 10 minuten dichtknijpen tegen het harde neusbot.
• Als de neus telkens opnieuw begint te bloeden, moet u een arts raadplegen.

NIET DOEN

• Laat de persoon niet met het hoofd achterover gebogen zitten. Het bloeden zal niet stoppen, het bloed zal enkel via de keel weglopen.

Terug naar begin

Een tand uit

Het zal u maar overkomen. Iemand maakt een onverwachte beweging of bij een val raakt u één of meerdere tanden kwijt.

DOEN

Ga onmiddellijk naar de tandarts en neem de tand mee onder uw tong of in een bekertje met halfvolle of volle melk (om de tand bij de juiste zuurtegraad te bewaren). Een uitgevallen tand die binnen de 20 minuten weer in de mond wordt geplaatst heeft een reële kans om weer vast te groeien.

NIET DOEN

Bewaar de tand niet in water.

Terug naar begin

Oorpijn tijdens een vliegreis

Rondom de neus zitten 16 holtes. Ook het middenoor is een holte. Al deze holtes taan in vearbinding met de neus en de luchtdruk erin moet gelijk zijn aan die van de buitenlucht. Bij het stijgen en dalen van het vliegtuig, verandert de druk in de cabine. Dus moet ook de druk in de holtes zicht kunnen aanpassen, anders krijgt u oorpijn.

DOEN

• Veel slikken (vb. kauwgom eten) en gapen is meestal voldoende om de verbinding tussen oor en neus naar behoren te doen functioneren.
• Volstaat dat niet probeer dan met gesloten mond en neus lucht in de keel-neusholte te persen.

NIET DOEN

• Gebruik geen neusdruppels.
• Overmatig snuiten of keelschrapen doet de slijmvliezen zwellen en komt het probleem niet ten goede.

Terug naar begin

III. Huid en nagels

Een splinter in de huid

Niets zaliger dan blootvoets lopen. Als u er de risico’s op een splinter in de voet er bijneemt.

DOEN

• Pak de splinter met een pincet zo dicht mogelijk bij de huid.
• Trek de splinter voorzichtig in de lengterichting uit de huid.
• Kijk goed na of u de hele splinter mee heeft.

• Probeer nooit zelf een voorwerp met weerhaken (vb. een vishaak) uit de huid te verwijderen. Dit is specialistenwerk!
• Bedek de splinter niet met een pleister.
• Zolang de splinter nog aanwezig is, heeft baden al dan niet met een product in het water, weinig zin.

Terug naar begin

Een schaafwonde

Een schaafwonde is meestal een vuile wonde die goed schoongemaakt moet worden.

DOEN

• Reinig grondig en ontsmet net zoals een snijwonde (zie eerder). Reinig een schaafwonde steeds van binnen naar buiten.
• Dek ze af met een steriel gaas

NIET DOEN

• Maak de wonde niet schoon met watten.
• Blaas nooit op de wonde om het pikken van het ontsmettingsmiddel te verzachten.
• Plak de wonde niet af.

Terug naar begin

Een snijwonde

Een snijwonde doet minder pijn dan een schaafwonde, maar bloedt meestal veel erger.

DOEN

• Reinig grondig met water en ongeparfumeerde zeep: eerst de plaats rond de wonde, daarna de wonde zelf..
• Onstmet de wonde.
• Dek ze af met een steriel gaas.
• Bij een diepe wonde die hevig bloedt, moet u een arts raadplegen.

NIET DOEN

• Blaas nooit op de wonde om het pikken van het ontsmettingsmiddel te verzachten.
• Plak de wonde niet af.

Terug naar begin

Een brandwonde 

Wanneer iemand zich verbrandt, wordt de huid in eerste instantie rood. Soms komen er blaren op. Belangrijk is steeds om de brandwonde meteen voldoende lang te koelen onder stromend water.

De ernst van de wonde hangt af van de oorzaak (warmte, bijtend product), de omvang, de leeftijd van het slachtoffer, de diepte en de plaats van de brandwonde.

DOEN

• Eerst water, de rest komt later! Houd het verbrande lichaamsdeel gedurende 15 minuten onder koel (niet ijskoud) stromend water.
• Verwijder juwelen die kunnen gaan spannen wanneer het lichaamsdeel opzwelt.
• Dek de wonde steriel af.
• Raadpleeg bij omvangrijke wonden of wonden in het aangezicht steeds een arts.

NIET DOEN

• Gebruik geen kleurende reinigings- of ontsmettingsmiddelen zodat de arts de graad, de omvang en de ernst van de brandwonden niet meer naar behoren kan beoordelen.
• Gebruik geen vette producten zoals margarine of boter.
• Prik de gevormde blaren niet open.

Terug naar begin

Wrijvingswonden

Wie hevig transpireert tijdens een inspanning krijgt gemakkelijk wrijvingswonden.

DOEN

• Draag kleding die het transpiratievocht maximaal opneemt.
• Deze wrijvingswonden zijn te vergelijken met luiereczeem bij baby’s. Alle zalfjes, crèmes en talkjes die bij baby’s gebruikt worden, kunnen ook bij wrijvingswonden verlichting schenken.

NIET DOEN

• Draag geen synthetische stoffen die de transpiratie en het zweten nog bevorderen.

Terug naar begin

Blaren

Wrijving geeft blaren, dat heeft elke stapper al wel eens aan den lijve ondervonden. Vooral wanneer de huid bovendien vochtig is door transpiratie, ontstaan snel blaren.

DOEN

• Kleine blaren laat u intact
• Grote blaren ontsmet u eerst. Vervolgens maakt u ze met een steriel mesje of naald open (houd de punt van een naald of een schaar een tijdje in het vuur en laat afkoelen).Druk de blaar voorzichtig leeg door er een wattenstokje overheen te rollen. Dek de blaarrest af met een steriele pleister of een speciale baarpleister (hydrocolloïdpleister).
• Trek droge sokken aan, liefst in een natuurlijk materiaal.

NIET DOEN

• Ga niet stappen met slecht passende schoenen of kousen met naden die knellen.

Terug naar begin

Netelroos

Netelroos wordt ook urticaria of galbulten genoemd. Het is een jeukende huiduitslag met bleke tot roze, licht gezwollen vlekken.

De uitslag ontstaan plotseling en verdwijnt meestal na enkele uren tot dagen. Meestal werd deze uitgelokt door contact met een bepaalde stof via de huid of via de voeding.

DOEN

• Netelroos gaat steeds vanzelf over zonder blijvende huidbeschadiging. U kunt dus gewoon afwachten.
• Tracht na te gaan waar de reactie mee samenhangt zodat u contact met die uitlokkende factoren kunt vermijden.
• Vermijd stress en hitte.
• De jeuk kunt u milderen door een frisse douche, deppen met water met een scheutje azijn of een crème of lotion op basis van menthol die u in de apotheek koopt.

NIET DOEN

• Tracht niet te krabben.

Terug naar begin

Berenklauwwondjes

Wie in aanraking komt met blad of stengels van de berenklauw of deze plant zonder handschoenen knipt of uittrekt, riskeert serieuze wonden.

Als de huid in aanraking komt met de brandharen, geeft dit in eerste instantie een brandblaar. Later kan dit evolueren tot een open, zwerende wonde.

DOEN

• Spoel de wonde minimaal 5 minuten af onder lauw stromend water.

NIET DOEN

• Prik de blaren niet door
• Zorg dat de huid die in contact is geweest met de plant niet wordt blootgesteld aan de zon.

Terug naar begin

Een bloeduitstorting onder de nagel

Wanneer uw vinger ergens geklemd raakt, kan zich onder de nagel een bloeduitstorting voordoen. Dit kan heel pijnlijk zijn omdat het bloed gaat drukken op het gevoelige nagelbed.

DOEN

• Aan kleine bloeduitstortingen die niet te pijnlijk zijn, hoeft u niets te doen. Na een aantal weken zal (een deel van) de nagel loskomen, afvallen en vervangen worden door een nieuwe nagel.
• Bij een grote, pijnlijke bloeduitstorting kunt u de pijn verlichten door een gaatje te maken in de nagel. Verwarm een scherp voorwerp zoals een naald of een opengeplooide paperclip in een gasvlam totdat de punt roodgloeiend is. Houdt de hete punt op de nagel precies waar de bloeduitstorting zit zonder hard te drukken. In de nagel smelt langzaam een klein gaatje, waar u niets van voelt.

NIET DOEN

• Druk niet te hard want dan kunt u het nagelbed raken. Dit is niet gevaarlijk, maar wel erg pijnlijk.

Terug naar begin

Een ingegroeide nagel

Een ingegroeide nagel komt meestal voor aan de grote teen. De zijkanten van de nagel zijn sterker gebogen en drukken op de huid die hierdoor geïrriteerd raakt en gaat ontsteken.

DOEN

• Eens het probleem bestaat kunt u zelf weinig doen. De arts kan een deel van de nagel wegknippen.
• Wat u kunt doen om ingegroeide nagels te voorkomen is de nagels recht afknippen net nadat u uit bad of uit de douche komt, .en ze voor het overige zo veel mogelijk met rust te laten.
• De kromming van de nagels ontstaat vaak door te nauwe schoenen. Die moet u bijgevolg vermijden.

NIET DOEN

• Niet bijten of peuteren aan uw nagels, geen velletjes aftrekken naast uw nagels.
• De teennagels niet te schuin afknippen.

Terug naar begin

IV. Spieren en pezen

Een verzwikking

Een put in de weg niet gezien en het is zo gebeurd: uw enkel is verzwikt.

DOEN

• Koel het gewricht minstens 10 minuten liefst onder stromend water of met ijs in een doek of een washandje. Zo beperkt u pijn en zwelling.
• Verdere zwelling voorkomt u door een drukverband aan te leggen. Dit geeft meteen ook steun aan het bezeerde gewricht.
• Laat het gewricht zo veel mogelijk rusten, liefst in een verhoogde positie.

NIET DOEN

• Vermijd beweging
• Warmte kan pijnstillend werken maar werkt zwelling in de hand.
• Breng nooit ijs rechtstreeks op de huid aan.

Terug naar begin

Spierkrampen

Een spierkramp treedt op bij een plotse samentrekking van de spiervezels, waarbij acute pijn ontstaat.

Overbelasting of langdurig dezelfde houding aannemen kan een oorzaak zijn. Spierkramp komt ook voor bij sporters die oververmoeid en uitgedroogd raken.

DOEN

• Krampen in de benen die ’s avonds en ’s nachts optreden en niet veroorzaakt worden door een slechte bloedvoorziening door vaatvernauwing, reageren vaak gunstig op een magnesiumsupplement.
• Rek de spier en masseer ze licht.
• Een warm bad of douche kunnen helpen.
• Sporters moeten ook voldoende drinken om vochttekort te voorkomen.

NIET DOEN

• Begin nooit een inspanning zonder voldoende opwarming.
• Negeer de pijn niet door gewoon verder te sporten. Zo kunt u spierbeschadiging uitlokken.

Terug naar begin

Een bloeduitstorting (blauwe plek)

U loopt ergens tegenaan, krijgt een duw die een beetje hard aankomt... Blauwe plekken zijn er snel. En wie is nog nooit met zijn vinger tussen een deur gekneld geraakt?

DOEN

• Koel de plek 10 tot 15 minuten onder de kraan of met ijsblokjes die u in een doek of een washandje hebt gestoken.
• Laat het gekneusde lichaamsdeel rusten in een positie die hoger is dan de rest van het lichaam.
• Als u twijfelt over de ernst van de kneuzing, raadpleeg dan een arts.

NIET DOEN

• Het gekneusde lichaamsdeel bewegen.
• Het verwarmen.
• Ijs rechtstreeks op de huid leggen. Dit kan vrieswonden (die gelijken op brandwonden) veroorzaken.

Terug naar begin

V. Dieren

Een honden- of kattenbeet

Wonden die veroorzaakt worden door een hond of een kat kunnen gemakkelijk infecteren. Goed ontsmetten is dus belangrijk en indien nodig even laten controleren door een arts.

DOEN

• Maak de wonde schoon met water en ongeparfumeerde zeep.
• Ontsmet de wonde met een desinfecterend middel.
• Dek de wonde steriel af.
• Als de wonde rood of warm wordt, wijst dit op infectie. Raadpleeg dan meteen een arts.
• Kijk na wanneer u uw laatste tetanusinjectie kreeg. Herhaal ze indien nodig.

NIET DOEN

• Maak de wonde niet schoon met geparfumeerde zeep.

Terug naar begin

Een bijensteek

Een bijensteek kan bijzonder ernstige gevolgen hebben bij mensen die allergisch zijn voor bijen- en wespengif.

Zij kunnen spraak-, slik- en ademhalingsmoeilijkheden krijgen. In de ernstigste gevallen kunnen hartritmestoornissen en bewustzijnsverlies optreden.

In tegenstelling tot de wesp, laat een bij ook steeds een angel achter die verwijderd moet worden.

DOEN

• Schuur eerst met een mesje of uw nagel over de huid om het gifzakje dat aan de angel zit te verwijderen.
• Haal vervolgens met een pincet de angel uit de huid.
• Probeer het gif uit het wondje te zuigen. Hiertoe worden in de apotheek toestelletjes verkocht (Aspivin).
• Ontsmet het wondje en koel de steekplaats.

• Patiënten met een gekende allergie voor bijengif hebben altijd een noodsetje bij met een injectiespuit die meteen moet toegediend worden. Heeft de persoon in kwestie dit niet bij of doet hij voor de eerste keer een allergische reactie, verwittig dan meteen een arts.

NIET DOEN

• Zorg ervoor dat u het gifzakje niet leegknijpt.
• Behandel nooit zelf bijensteken in de mond of de keel.

Terug naar begin

Een insect in het oor

Ja, inderdaad het kan u overkomen wanneer u bijvoorbeeld na de picknick een uiltje knapt in het gras.

DOEN

• Druppel lauw water of slaolie in het oor. Het insect komt er vanzelf uit.
• Lukt dat niet, raadpleeg dan een arts.

NIET DOEN

• Begin nooit zelf met uw vingers of een pincet in het oor te peuteren.

Terug naar begin

Een tekenbeet

Een teek is een soort spinnetje dat alleen van bloed leeft. Op zich is een tekenbeet geen groot probleem. Maar teken kunnen drager zijn van de ziekte van Lyme (een aandoening die het zenuwstelsel aantast en verlamming kan uitlokken) en die op mensen overdragen. Daarom moet het beestje zo snel mogelijk verwijderd worden!

DOEN

• Verwijder de teek, liefst met een tekentang. Maak hiermee een draaiende en trekkende beweging tot de teek loslaat.
• Ontsmet het wondje.
• Noteer waar en wanneer u gebeten werd en raadpleeg bij een allergische reactie een arts.
• Als u enige tijdlater griepverschijnselen krijgt, vergeet dan niet aan de arts te melden dat u gebeten werd door een teek.

NIET DOEN

• Zorg dat u bij het verwijderen van de teek niet op het lijf nijpt.
• Probeer de teek niet te verdoven. Ze zal als reactie haar maag ledigen wat de kans op besmetting vergroot.

Terug naar begin

Een kwallenbeet

Aanraking van een kwal kan plaatselijke irritatie van de huid uitlokken. Dit geeft pijn, brandende jeuk, roodheid, zwelling, soms blaasjes. Soms treden ook vergiftigingsverschijnselen op zoals misselijkheid, braken, spierkrampen, verwardheid.

Plaatselijke irritatie verdwijnt meestal spontaan na een 15-tal minuten.

DOEN

• Het getroffen huiddeel voorzichtig afspoelen met zeewater of verdunde azijn.
• Bij een ernstige reactie, een arts raadplegen.

NIET DOEN

• Wrijven met zand of een handdoek verergert de pijn.

Terug naar begin

Een steek van een pieterman

De kleine pieterman is een vissoort die langs de hele Belgische kust voorkomt. De vis beschikt over gifklieren. Wanneer een zwemmer op de rugvin trapt, komt meteen gif in de bloedbaan terecht. Dit geeft een plotse, zeer hevige pijn.

De kleine pieterman is een vissoort die langs de hele Belgische kust voorkomt. Deze 10 tot 15 cm grote vis leeft ingegraven in het zand. Alleen de ogen en rugvinnen steken boven het zand uit. De vis beschikt over gifklieren. Wanneer een zwemmer op de rugvin trapt, komt via de wonde meteen gif in de bloedbaan terecht. Dit geeft een plotse, zeer hevige pijn en de getroffen plek zwelt op.

DOEN

• Het gif is niet warmtebestendig. Warme kompressen of een goed warm voetbad doen de pijn verminderen.
• Reinig steeds de wonde.
• Neem indien nodig ene pijnstiller.

NIET DOEN

• Panikeer niet. De hoeveelheid gif van de kleine pieterman is zelden gevaarlijk.

Terug naar begin

VI. Een overdosis zon

Een zonnesteek 

Een zonnesteek is het gevolg van te veel zon op het hoofd of de nek waardoor het centrum in onze hersenen dat de lichaamstemperatuur regelt, verstoord raakt. Gevolg: de lichaamstemperatuur stijgt, de persoon gat zweten, wordt verward, krijgt spierkrampen en hoofdpijn en kan zelfs het bewustzijn verliezen.

DOEN

• Meteen ingrijpen is de boodschap! De patiënt moet meteen uit de zon gehaald worden en snel worden afgekoeld. Trek zo veel mogelijk kleren uit en bedek de blote huid met natte, koele doeken. Probeer de doeken om de 5 minuten opnieuw nat te maken.
• Laat de patiënt als hij bij bewustzijn is, veel water drinken.

NIET DOEN

• Sla niet in paniek waardoor u vergeet dat u de persoon in eerste instantie uit de zonmoet halen.

Terug naar begin

Zonneallergie

Zonneallergie kan een gewone overgevoeligheidsreactie zijn, die vooral voorkomt in de lente en het begin van de zomer of secundair optreden, bij gebruik van bepaalde geneesmiddelen, plantenextracten of schoonheidsproducten.

Bleke huidjes durven wel eens overgevoelig reageren op de zon. De schuldige voor een zonneallergie is de UVA-straling. De huid vertoont kleine blaasjes of bultjes die hevig jeuken.

DOEN

• Zorg voor een geleidelijke blootstelling aan de zon.
• Bescherm uw huid met een zonnebrandmiddel met een goede UVA-filter.
• De jeuk kunt u verminderen door de aangedane plekken te koelen met natte doeken of door mentholpoeder aan te brengen.
• Ga na of u producten gebruikt die een overgevoeligheid in de hand kunnen werken. Indien dat het geval is blijft u best uit de zon.

NIET DOEN

Blijf bij de eerste tekenen van allergie zeker niet langer in de zon.

Terug naar begin

Warmtestuwing

Tijdens de vakantie durven we ons wel eens uitleven in een sport waar we niet zo mee vertrouwd zijn en vaak in een omgeving die vochtiger en warmer is dan we gewoon zijn. Omdat ons lichaam er niet in slaagt voldoende warmte af te geven en we ontwikkelen een warmtestuwing.

De lichaamstemperatuur loopt soms op tot boven de 39° C. Een snelle pols, zweten en verwardheid zijn de eerste tekens, die meteen tot handelen moeten aanzetten

DOEN

• Zet meteen de inspanning stop.
• Drink grote hoeveelheden water (2 liter in 4 uur tijd).
• Zoek een koele, schaduwrijke plek op.
• Bedek het slachtoffer met een vochtig deken.
• Verwittig meteen de hulpdiensten indien er bewustzijnsstoornissen optreden.

NIET DOEN

• Koel het slachtoffer niet te plots af.
• Breng nooit rechtstreeks op de huid ijs aan.
• Dient nooit vocht toe aan iemand die niet bij volle bewustzijn is.

Terug naar begin

Dehydratatie (uitdroging)

Wanneer we veel zweten of door diarree veel vocht verliezen, moet dit verlies aan vocht en mineralen tijdig gecompenseerd worden, zoniet dreigt dehydratatie.

De oorzaak van het overmatig zweten kan zowel de omgevingstemperatuur zijn, als de stijging van de lichaamstemperatuur bij koorts.  De tekenen van dehydratatie zijn dorst, een droge mond, de huid die in een plooi blijft staan wanneer men erin knijpt.

DOEN

• Geef in eerste instantie mineraal water te drinken, waaraan u twee eetlepels zout toevoegt.
• In de apotheek zijn ook zakjes ORS (oral rehydratation salts) te koop. Deze moeten in voldoende water opgelost worden.
• Laat de persoon veel drinken, met regelmatige tussenpozen.

NIET DOEN

• Doe iemand die duizelig of misselijk is geen grote hoeveelheden ineens drinken. Kleine slokjes cola waar u alle gas uit liet ontsnappen, doen het braken vaak ophouden.

Terug naar begin

VII. Bewustzijnsproblemen

Een flauwte

We spreken van een flauwte wanneer iemand plots, kortstondig het bewustzijn verliest als gevolg van zuurstoftekort in de hersenen.

DOEN

• Leg het slachtoffer op de rug en breng de benen iets hoger dan de rest van het lichaam.
• Controleer de pols en de ademhaling. Als hier iets mis mee is, verwittigt u meteen de hulpdiensten.
• Maak de ademhalingswegen vrij (verwijder tandprothesen, maak klemmende kledij los,…)
• Leg eventueel koude kompressen of een vochtig washandje op het voorhoofd of in de nek.
• Laat het slachtoffer geleidelijk rechtop zitten als hij bijkomt.

NIET DOEN

• Mensen voelen zich vaak verveeld en willen meteen terug opstaan. Daardoor krijgen ze een plotse bloeddrukdaling die hen meteen weer het bewustzijn zal doen verliezen.

Terug naar begin

Een vergiftiging

Vergiftiging kan vele oorzaken hebben: een overdosis geneesmiddelen, het drinken van onderhoudsproducten, het eten van giftige planten, paddestoelen, of besjes…

Veel onheil kan u voorkomen door deze producten op te bergen buiten het bereik van kinderen. Giet ook nooit een product over in een andere fles zeker niet in een fles van bv. drinkwater.

DOEN

• Neem meteen contact op met het antigifcentrum (070 245 245)? Geef een maximum aan informatie over het product en de toestand van het slachtoffer.
• Indien het slachtoffer het bewustzijn verliest, leg het dan op zijn zijde en blijf de ademhaling controleren tot de hulpdiensten toekomen.

NIET DOEN

• Laat de persoon niet braken zonder dat u eerst het advies van het Antigifcentrum heeft ingewonnen. Vooral bij bijtende producten zoals ontvlekkers of afbijtmiddelen vergroot u de schade.
• Dien geen geneesmiddelen toe.
• Tracht de persoon niet wakker te houden door hem te doen wandelen of sterke koffie te geven.

Terug naar begin

Een co-vergiftiging

Koolstofmonoxide (CO) kan vrijkomen bij waterverwarmers en verwarmingstoestellen met een vlam (gas, hout, petroleum) wanneer de verbranding ontoereikend is (vb. defect toestel of onvoldoende verluchting). Jaarlijks nazicht en reiniging van dergelijke toestellen is noodzakelijk.

DOEN

• Verlucht de kamer zo veel mogelijk.
• Breng het slachtoffer indien mogelijk naar een andere kamer.
• Verwittig de hulpdiensten zodat het slachtoffer zuurstof toegediend kan krijgen.

NIET DOEN

• Blijf zelf niet in de kamer waar een teveel aan CO is.

Terug naar begin

VIII. Ontsmetten? Ja, maar

Een wonde reinigen én ontsmetten vooraleer u een verband aanbrengt is erg belangrijk. Heel wat mensen gebruiken producten waarmee ze denken een wonde te ontsmetten zonder dat ze dat eigenlijk ook werkelijk doen.

Het best gebruikt u een niet- of lichtkleurend, niet-prikkelend ontsmettingsmiddel (vb. op basis van chloorhexidine). Er bestaan verschillende producten in handige verpakkingen voor eenmalig gebruik. Vraag advies aan uw apotheker.

Wat NIET als ontsmettingsmiddel mag gebruikt worden:

• mercurochroom: heeft geen reinigende en slechts een licht ontsmettende werking. Het is bovendien sterk kleurend en lokt gemakkelijk allergische reacties uit.
• ontsmettingsalcohol is sterk prikkelend en mag enkel gebruikt worden voor het ontsmetten van instrumenten en van een gave huid vb. ter voorbereiding van een inspuiting. Instrumenten (vb. een pincet om splinters te verwijderen) kan u ontsmetten door het 2 minuten in ontsmettingsalcohol te leggen en vervolgens met een steriel kompres af te drogen.
• eosine is niet doeltreffend als ontsmettingsmiddel. Door zijn uitdrogende werking wordt het bv. wel gebruikt voor de verzorging van rode babybilletjes of doorligwonden bij bedlegerige personen.
• ether kan enkel gebruikt worden om vetten en restanten van kleefpleister te verwijderen. Het is bovendien zeer ontvlambaar!
• zuurstofwater heeft slechts een beperkte ontsmettende werking.
• jodiumtinctuur is af te raden omdat het irriterend kan zijn en allergische reacties kan uitlokken. Aangezien de jodium gemakkelijk door de bloedbaan wordt opgenomen, mag dit product niet gebruikt worden bij kinderen van minder dan 1,5 jaar en bij personen met schildklierproblemen. Jodiumtinctuur heeft bovendien het nadeel de huid geel-bruin te kleuren.

Terug naar begin