Wat uw tong vertelt over uw gezondheid

19/03/17 om 08:09 - Bijgewerkt om 08:08

Een gezonde tong is mooi egaal roze, zonder ruwe oppervlakken of andere oneffenheden. Maar dit is niet bij iedereen het geval. Medische problemen of slechte hygiëne kunnen leiden tot ontstekingen, verkleuringen,... Alle reden om uw tong eens goed te bestuderen.

Wat uw tong vertelt over uw gezondheid

© Getty Images/iStockphoto

Tongaandoeningen zijn vaak te herkennen aan veranderingen in de textuur en kleur van het tongoppervlak. Groeven in de tong komen bij zo'n 10 procent van de mensen voor, geven meestal geen klachten en zijn onschadelijk. Glossitis - in de volksmond tongontsteking - gaat weer gepaard met een hele gladde, dikke, rode en pijnlijke tong.

Harige, verkleurde tong

We spreken van een harige tong (lingua villosa) wanneer er een soort 'begroeiing' (beslag) op de tong zit. De kleur verandert en op een gegeven moment is het net of er haren op de tong zitten, door vergroting van de papillen. Het doet zich vaker voor bij mannen dan bij vrouwen en is het gevolg van een verstoord slijtingspatroon van de tongrug; de achterzijde van de tong.

Zo'n verstoord slijtagepatroon komt meestal door de neerslag van pigmenten uit bijvoorbeeld tabak, koffie en thee of medicijnen (antibiotica) in combinatie met een verminderde mondhygiëne. Ook langdurig zacht voedsel eten, bijvoorbeeld vanwege een dieet, vergroot de kans erop. Patiënten met een zwaar verminderd afweersysteem zoals aidspatiënten en mensen die radiotherapie krijgen van hoofd of nek hebben ook een grotere kans op een harige tong.

Een harige tong bedekt zo'n tweederde van de bovenkant van de tong en kan verschillende kleuren hebben, variërend van zwart, bruin, wit tot zelfs groen, afhankelijk van het type pigment dat is neergeslagen. Bacteriën of schimmels kunnen zijn ook van invloed op de kleur. Een zwarte haartong en een witte haartong komen het meest voor.

Een harige tong is meestal niet pijnlijk hoewel sommige mensen klagen over branderigheid, een slechte adem of tintelingen. Het is vrij gemakkelijk te genezen door de tonghygiëne te verbeteren. Wanneer er een schimmelinfectie is aangetroffen, wordt er soms een antibioticakuur voorgeschreven.

Landkaarttong

Een landkaarttong, ofwel lingua geographica, bestaat uit kleine, pijnloze ontstekingen die zich over de hele tong verspreiden en zich lijken te verplaatsen. Sommige delen zijn wit en ruw, terwijl andere delen juist rood en glad zijn. Deze goedaardige aandoening komt voor bij een half procent van de bevolking en zowel kinderen als volwassenen kunnen er last van krijgen. De oorzaak is onbekend, hoewel stress, hormonale veranderingen en allergiëen een rol lijken te spelen. Een landkaarttong veroorzaakt meestal geen pijn en hoeft geen behandeling, maar kan wel enkele weken tot zelfs jaren aanhouden.

Rode of juist bleke tong

Roodheid van de tong kan een aanwijzing zijn voor kwaadaardige bloedarmoede (pernicieuze anemie) of een vitaminetekort. Door ijzergebrek kan de tong er bleek en glad uitzien. Als eerste aanwijzing voor roodvonk kan de tong vuurrood worden (aardbeitong) en vervolgens frambozenrood. Bij een jong kind kan een vuurrode tong ook een aanwijzing voor het Kawasaki-syndroom zijn. Een gladde, rode tong en pijnlijke mond kunnen wijzen op pellagra, een vorm van ondervoeding die door een niacinetekort (vitamine B3) wordt veroorzaakt.

Witte tong

Een veelvoorkomende infectie die tongklachten veroorzaakt, is spruw (candidiasis) waarbij de tong door een wit beslag wordt bedekt als gevolg van een overmatige schimmelgroei. Dit kan eenvoudig worden behandeld met een schimmeldodend middel. Overigens kan ook te weinig water drinken en teveel alcohol een witte aanslag op de tong geven.

Zweren en bultjes

Zweren op de tong kunnen worden veroorzaakt door een herpes-simplex-infectie van de mond, aften, tuberculose, bacteriële infecties of een vroeg stadium van syfilis. Ook allergieën of andere ziekten van het afweersysteem kunnen zweren veroorzaken.

Kleine bultjes aan beide zijkanten van de tong kunnen meestal geen kwaad, maar een bultje aan slechts één zijde kan kwaadaardig zijn. Onverklaarbare rode of witte delen, zweren of (vooral harde) knobbeltjes op de tong - zeker als ze geen pijn doen - kunnen op kanker wijzen en moeten door een arts of tandarts worden onderzocht.

Tongkanker

De ernstigste tongaandoening die we kennen, is tongkanker. Dit komt vooral voor bij volwassenen boven de 40 jaar. Leukoplakie (wit, verdikt weefsel) of een zweertje kan een symptoom zijn. Leukoplakie kan overigens ook ontstaan door chronische irritatie door roken, alcoholgebruik, kapotte tanden of een kunstgebit. De meeste kwaadaardige tumoren in de mond groeien aan de zijkant van de tong of op de mondbodem. Kwaadaardige tumoren ontstaan zelden boven op de tong, behalve wanneer het kankergezwel als gevolg van syfilis is ontstaan.

Tongkanker verspreidt zich snel naar het tandvlees, de onderkaak en de halslymfeklieren. Het is daarom belangrijk dat het in een vroeg stadium ontdekt wordt. Regelmatig tandartsbezoek vergroot de kans op tijdige ontdekking, want de tandarts let hier op.

Tongkanker wordt in verband gebracht met roken en zwaar alcoholgebruik en dan met name de combinatie daarvan. Vermoed men tongkanker dan zal een biopsie worden gedaan, waarna het aangetaste weefsel wordt verwijderd en er een bestralingsplan wordt gemaakt. Is de kanker al uitgezaaid, dan kan chemotherapie noodzakelijk zijn.

Tips om tongaandoeningen te voorkomen

  • Borstel en reinig de tong tijdens het tandenpoetsen. Gebruik hiervoor eventueel een tongschraper.
  • Ga minstens een keer per jaar, maar liever twee keer per jaar naar de tandarts voor controle.
  • Gebruik geen tabak en weinig alcohol.
  • Vermijd kruidig of zuur voedsel (ananas) als ze uw tong lijken te irriteren.

In de meeste gevallen leidt twee tot drie keer per dag borstelen en schrapen met lauwwarm water en eventueel spoelen met een antibacteriële mondspoeling tot verlichting van de klachten. In ergere gevallen schrijft de huisarts een antibioticakuur voor of een plaatselijk antischimmelmiddel. Bij hele hardnekkige klachten wordt er soms een hoornoplossend middel voor op de tong voorgeschreven.

Wanneer naar de arts?

Breng altijd een bezoek aan de huisarts of tandarts als uw tong pijnlijk, gezwollen of stijf is en dit langer dan drie dagen aanhoudt of wanneer er vreemde bobbels of zweren ontstaan. Hij zal kijken of behandeling nodig is.

Bron: Gezondheidsnet.nl

Lees meer over:

Onze partners